Hướng dẫn chi tiết thủ tục khởi kiện tội cố ý gây thương tích

Khi xảy ra các xung đột, mâu thuẫn dẫn đến xô xát, hành vi dùng vũ lực gây tổn hại đến sức khỏe của người khác xảy ra rất phổ biến. Tuy nhiên, không phải ai cũng biết cách tự bảo vệ mình và yêu cầu cơ quan có thẩm quyền xử lý kẻ hành hung theo đúng pháp luật. Bài viết này của Luật A+ sẽ hướng dẫn chi tiết cho bạn về thủ tục khởi kiện tội cố ý gây thương tích, quy trình giám định thương tật và cách đòi bồi thường thiệt hại tối đa.

1. Bản chất của thủ tục tố cáo, khởi tố Tội cố ý gây thương tích là gì?

Dưới góc độ pháp lý, tố cáo và khởi tố là hai khái niệm hoàn toàn khác nhác nhau, chúng ta cần làm rõ bản chất của thuật ngữ này để thực hiện đúng quy trình.

1.1. Phân biệt giữa tố giác hình sự và khởi kiện dân sự đòi bồi thường

Trong luật tố tụng Việt Nam, không có thủ tục khởi kiện vụ án hình sự. Khi bạn bị người khác đánh đập gây tổn hại sức khỏe, bạn sẽ thực hiện thủ tục tố giác tội phạm (hoặc nộp đơn kiến nghị khởi tố) gửi đến Cơ quan Công an. Mục đích của thủ tục này là yêu cầu nhà nước dùng hình phạt nghiêm khắc (phạt tù) để răn đe kẻ thủ ác.

Ngược lại, khởi kiện đúng nghĩa là thủ tục tố tụng dân sự. Bạn sẽ nộp đơn khởi kiện ra Tòa án nhân dân để đòi người hành hung phải đền bù các thiệt hại về mặt vật chất (tiền viện phí, tiền thuốc, tiền mất thu nhập…) và tổn thất tinh thần cho bạn.

1.2. Điều kiện về tỷ lệ phần trăm thương tích để khởi tố vụ án hình sự

Căn cứ theo Điều 134 Bộ luật Hình sự 2015, để cơ quan công an có thể khởi tố hình sự kẻ hành hung, tỷ lệ tổn thương cơ thể của bạn thông thường phải từ 11% trở lên.

Tuy nhiên, pháp luật vẫn bảo vệ người dân tối đa trong trường hợp thương tích dưới 11% nếu hành vi hành hung thuộc các trường hợp đặc biệt nguy hiểm sau đây:

• Sử dụng hung khí nguy hiểm (dao, tuýp sắt, gậy gộc, gạch đá…) hoặc thủ đoạn có khả năng gây nguy hại cho nhiều người.
• Có tổ chức hoặc có tính chất côn đồ.
• Phạm tội đối với người dưới 16 tuổi, phụ nữ mà biết là có thai, người già yếu, ốm đau hoặc người khác không có khả năng tự vệ.

Kẻ hành hung sẽ không bị xử lý hình sự (chỉ bị xử phạt hành chính từ 5.000.000 đồng đến 8.000.000 đồng theo Nghị định 144/2021/NĐ-CP) nếu hành vi đánh người gây thương tích dưới 11%, thực hiện bằng tay chân không (không dùng hung khí), do mâu thuẫn bộc phát tức thời và không thuộc các tình tiết định khung tăng nặng.

5.1. Các khoản chi phí được yêu cầu bồi thường đối cưới hành vi cố ý gây thương tích

Theo khoản 1 Điều 584 Bộ luật Dân sự 2015 quy định về các căn cứ phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại bao gồm:

• Hành vi xâm phạm đến sức khỏe, tính mạng của người khác.
• Gây thiệt hại về sức khỏe, tính mạng cho người khác.

Theo đó, nạn nhân, người nhà nạn nhân có quyền yêu cầu người đã có hành vi gây thương tích đối với nạn nhân bồi thường thiệt hại. Mức bồi thường thiệt hại hiện nay pháp luật không đưa ra con số bồi thường cụ thể bao nhiêu mà chỉ đưa ra các căn cứ để tiến hành bồi thường vì mỗi trường hợp mỗi khác và việc bồi thường sẽ căn cứ trên thiệt hại thực tế.

Thiệt hại do sức khỏe bị xâm phạm (Điều 590 Bộ luật Dân sự 2015)

Chi phí bồi thường thiệt hại xâm phạm sức khỏe:

• Các khoản chi phí hợp lý cho việc cứu chữa, bồi dưỡng, phục hồi sức khỏe và chức năng bị mất, bị giảm sút của người bị thiệt hại.
• Khoản thu nhập thực tế bị mất đi trong thời gian điều trị cho đến khi phục hồi sức khỏe để quay trở lại làm việc.
• Trường hợp nằm viện có người chăm sóc thì tính cả khoản lương bị thiệt hại hoặc bị giảm sút của người chăm sóc nạn nhân trong thời gian điều trị đó.

Thiệt hại cho tính mạng bị xâm phạm (Điều 591 Bộ luật Dân sự 2015)

Bên cạnh khoản tính chi phí bị thiệt hại do sức khỏe bị xâm phạm thì có thêm các khoản sau:

• Nếu như phải vào viện thực hiện cứu chữa thì phải chi trả cho những chi phí hợp lý cho việc cứu chữa, bồi dưỡng, phục hồi sức khỏe và chức năng bị mất, bị giảm sút của người bị thiệt hại.
• Thu nhập thực tế bị mất hoặc bị giảm sút của người bị thiệt hại.
• Chi phí hợp lý và phần thu nhập thực tế bị mất của người chăm sóc người bị thiệt hại trong thời gian điều trị
• Chi phí hợp lý cho việc mai táng.
• Nếu như người chết có con dưới 18 tuổi đang phải nuôi dưỡng hoặc những người mà người bị thiệt hại có nghĩa vụ cấp dưỡng thì phải chi trả một khoản tiền cấp dưỡng.
• Các khoản thiệt hại khác nếu có.

5.2. Người bị hại nên đòi tiền bồi thường bằng cách nào để nhanh nhất?

Bạn nên ưu tiên yêu cầu bồi thường thiệt hại giải quyết đồng thời ngay trong vụ án hình sự. Lúc này, Cơ quan điều tra và Tòa án hình sự sẽ giải quyết cả phần hình phạt lẫn phần tiền đền bù trong cùng một bản án, giúp bạn tiết kiệm thời gian và không phải chịu án phí dân sự.

Chỉ khi vụ án hình sự không được khởi tố (do tính chất chỉ là vi phạm hành chính), bạn mới tiến hành nộp đơn khởi kiện vụ án dân sự độc lập ra Tòa án nhân dân cấp Huyện để đòi tiền bồi thường.

7. Các câu hỏi thường gặp về thủ tục khởi kiện tội cố ý gây thương tích (FAQ)

Để giúp quý độc giả có cái nhìn tổng quan, nhanh chóng và giải đáp được ngay những vướng mắc pháp lý cốt lõi, Luật A+ đã tổng hợp các câu hỏi điển hình dưới đây:

7.1. Bị đánh thương tích dưới 11% thì công an có giải quyết không?

Có giải quyết. Công an vẫn tiếp nhận tin báo để xác minh. Nếu vụ việc có các tình tiết như dùng dao, tuýp sắt, gạch đá (hung khí nguy hiểm), hoặc có tính chất côn đồ, đánh người già/trẻ em thì dù thương tích dưới 11% (kể cả 1% hay 2%) kẻ hành hung vẫn bị khởi tố hình sự bình thường. Nếu không có các yếu tố trên, công an sẽ ra quyết định xử phạt hành chính đối tượng.

7.2. Chi phí đi giám định thương tật do bên nào chi trả?

Theo quy định, khi cơ quan công an ra quyết định trưng cầu giám định để phục vụ điều tra, nhà nước sẽ tạm ứng chi phí này. Sau khi vụ án được đưa ra xét xử, người nào phạm tội (kẻ hành hung) sẽ có trách nhiệm phải hoàn trả lại phần án phí giám định này cho ngân sách nhà nước và bồi thường lại cho bị hại nếu bị hại tự đóng trước.

7.3. Thời hiệu để nộp đơn tố giác tội cố ý gây thương tích là bao lâu kể từ ngày bị đánh?

Thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự đối với tội cố ý gây thương tích ít nhất là 05 năm (đối với tội phạm ít nghiêm trọng thuộc Khoản 1) và có thể lên đến 10, 15 hoặc 20 năm tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng của thương tích. Tuy nhiên, bạn nên làm đơn tố giác càng sớm càng tốt ngay sau khi bị đánh để cơ quan pháp y kịp thời ghi nhận các vết thương, tránh trường hợp vết thương lành lại dẫn đến kết quả giám định tỷ lệ thương tật bị thấp đi, gây bất lợi cho việc chạy hồ sơ.

7.4. Nếu người hành hung cố tình lẩn trốn, không chịu ra trình diện công an thì vụ án có bị dừng lại không?

Không dừng lại. Sau khi có kết luận giám định thương tích đủ điều kiện khởi tố, Cơ quan điều tra sẽ ra quyết định khởi tố vụ án và khởi tố bị can. Nếu xác định bị can đã bỏ trốn khỏi nơi cư trú và không biết rõ đang ở đâu, Cơ quan điều tra sẽ ra Quyết định truy nã toàn quốc. Vụ án có thể tạm đình chỉ điều tra đối với bị can đó, khi nào bắt được đối tượng sẽ phục hồi điều tra và xử lý nghiêm theo quy định.

7.5. Bị hại có quyền tự đi giám định thương tích tại trung tâm pháp y trước khi báo công an không?

Bạn hoàn toàn có quyền tự nộp đơn yêu cầu giám định tại các tổ chức giám định pháp y hợp pháp để biết trước tỷ lệ thương tật của mình. Tuy nhiên, để làm căn cứ khởi tố vụ án hình sự theo đúng trình tự tố tụng, cơ quan công an vẫn phải ra Quyết định trưng cầu giám định lại. Do đó, cách tốt nhất là bạn nên nộp đơn tố giác kèm hồ sơ bệnh án sang công an trước để nhận quyết định trưng cầu đi giám định chính thức từ phía cơ quan điều tra.

Hiểu rõ và thực hiện đúng thủ tục khởi kiện tội cố ý gây thương tích là vũ khí pháp lý quan trọng nhất giúp người bị hại bảo vệ sức khỏe, danh dự và đòi lại quyền lợi chính đáng cho bản thân. Đừng để sự thiếu am hiểu pháp luật khiến bạn chịu thiệt thòi hoặc để kẻ thủ ác nhởn nhơ ngoài vòng pháp luật. Nếu bạn hoặc người thân đang là nạn nhân của hành vi hành hung và chưa biết phải bắt đầu từ đâu, hãy liên hệ ngay với Luật A+ email: contact@apluslaw.vn hoặc qua sđt: 0899511010 để được hỗ trợ và tư vấn.