Home » Tranh chấp đất đai » Tranh chấp đất đai giữa anh em ruột giải quyết thế nào?

Nội dung

Luật sư LS. Nguyễn Duy Anh

Ngày đăng 15/12/2021

Ngày cập nhật 31/07/2025

Tranh chấp đất đai giữa anh em ruột giải quyết thế nào?

Chào luật sư A+, tôi tên là Nguyễn Bảo Hoàng. Tôi có vài vấn đề muốn nhờ luật sư tư vấn. Mẹ tôi vừa mất vào tháng 12/2022, trước khi mất bà có bảo để lại cho tôi và anh trai ruột là Nguyễn Bảo An một mảnh đất 450m2 ở huyện X tỉnh Lâm Đồng. Tuy nhiên bà không để lại di chúc phân chia tài sản cụ thể cho từng người. Tôi yêu cầu anh trai chia mảnh đất thành hai phần bằng nhau nhưng anh tôi không đồng ý và đòi chia cho anh tôi 7 phần, tôi 3 phần. Tôi không đồng ý nên muốn nhờ luật sư tư vấn cho tôi làm thế nào để giải quyết tranh chấp đất đai giữa hai em tôi. Mong luật sư sớm phản hồi.

Luật sư A+ trả lời câu hỏi của khách hàng:

Cảm ơn câu hỏi đến từ anh Bảo Hoàng. Luật sư A+ đưa ra một số tư vấn để anh Hoàng có thể giải quyết tranh chấp đất đai giữa anh Hoàng và anh trai như sau:

Trường hợp của anh Bảo Hoàng là thừa kế theo pháp luật theo điểm a khoản 1 Điều 650 Bộ luật Dân sự năm 2015 do mẹ anh Hoàng không để lại di chúc cho các anh em.

Cách giải thích và phân chia của anh An là không hợp lý. Vì cả Hoàng và anh An đều thuộc hàng thừa kế thứ nhất đối với di sản của mẹ (điểm a khoản 1 Điều 651 Bộ luật Dân sự); và căn cứ theo khoản 2 Điều 651 BLDS, những người cùng hàng thừa kế phải được hưởng phần di sản giống nhau.

Giải pháp giải quyết trường hợp trên, anh Hoàng có thể trích dẫn quy định của pháp luật để yêu cầu anh An tôn trọng quyền thừa kế của anh hoặc nhờ tổ chức luật sư giải thích cho anh An hiểu hoặc khởi kiện tại Tòa án nhân dân có thẩm quyền.

1. Các trường hợp tranh chấp đất đai giữa anh em ruột thường gặp

Trên thực tế, có 2 trường hợp tranh chấp đất đai giữa anh em ruột thường thường thấy như sau:

Tranh chấp xem ai có quyền sử dụng đất, tức tranh chấp về phần đất chung của cha mẹ để lại

Trường hợp này xảy ra khi cha mẹ chết mà không để lại di chúc, phần đất đai do cha mẹ để lại không được định đoạt cụ thể để lại cho ai nên đó là tài sản chung của các anh chị em. Tranh chấp xảy ra khi những người con không thỏa thuận chia được phần đất của mỗi người.

Bên cạnh việc áp dụng các quy định của Luật Đất đai 2013, theo quy định của BLDS, chia thừa thế theo pháp luật sẽ được theo từng hàng thừa kế. Nếu hàng thừa kế trước không còn ai hoặc không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản thì những thừa kế ở hàng sau mới được nhận thừa kế. Theo quy định tại Điều 651 BLDS 2015, những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:

Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;
Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại;
Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột; chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại.”

Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau. Anh, em cùng ở một hàng thừa kế với nhau. Do đó, khi giải quyết tranh chấp đất đai phát sinh từ vấn đề thừa kế, tòa án sẽ xem xét các quy định của BLDS 2015 về thừa kế bên cạnh các quy định của Luật Đất đai để giải quyết.

tranh chấp đất đai giữa anh em ruột 01 — Các tình huống tranh chấp đất đai nào hay xảy ra giữa anh chị em ruột.

Tranh chấp về giao dịch liên quan đến quyền sử dụng đất

Đây là dạng tranh chấp về quyền và nghĩa vụ của các bên trong quá trình thực hiện các giao dịch về quyền sử dụng đất như: mua bán, tặng cho, cầm cố, thế chấp, đổi đất, ủy quyền quản lý đất…
Để giải quyết tranh chấp đất đai phát sinh từ các hoạt động trên, cần phải áp dụng thêm các quy định của pháp luật về Hợp đồng, Luật Công chứng,…

Xem thêm bài viết: Tranh chấp đất đai giữa anh em ruột

2. Thẩm quyền giải quyết tranh chấp đất đai giữa anh em ruột

Theo quy định tại khoản 3 Điều 202, Điều 203 Luật Đất đai 2013, thẩm quyền giải quyết tranh chấp đất đai thuộc về các chủ thể sau:

Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã có thẩm quyền tổ chức việc hòa giải tranh chấp đất đai tại địa phương mình.
Tranh chấp đất đai đã được hòa giải tại Ủy ban nhân dân cấp xã mà không thành thì được Tòa án nhân dân giải quyết hoặc Ủy ban nhân dân cấp có thẩm quyền.
Trường hợp tranh chấp giữa hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng dân cư với nhau thì Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện giải quyết.
Trường hợp tranh chấp mà một bên tranh chấp là tổ chức, cơ sở tôn giáo, người Việt Nam định cư ở nước ngoài, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài thì Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh giải quyết.

3. Quy trình giải quyết tranh chấp giữa anh em ruột về đất đai

3.1. Thủ tục hòa giải

Điều 202 Luật Đất đai 2013 quy định về hòa giải tranh chấp đất đai như sau:

Nhà nước khuyến khích các bên tranh chấp đất đai tự hòa giải hoặc giải quyết tranh chấp đất đai thông qua hòa giải ở cơ sở. Tranh chấp đất đai mà các bên tranh chấp không hòa giải được thì gửi đơn đến Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có đất tranh chấp để hòa giải.
Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã có trách nhiệm tổ chức việc hòa giải tranh chấp đất đai tại địa phương; trong quá trình tổ chức thực hiện phải phối hợp với Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp xã và các tổ chức thành viên của Mặt trận, các tổ chức xã hội khác.
Thủ tục hòa giải tranh chấp đất đai tại Ủy ban nhân cấp xã được thực hiện trong thời hạn không quá 45 ngày, kể từ ngày nhận được đơn yêu cầu giải quyết tranh chấp đất đai.
Nếu hòa giải thành thì sự việc dừng lại ở đây mà không cần khởi kiện.

3.2. Thủ tục khởi kiện

Khi không thể hòa giải hoặc hòa giải không thành, các bên tiến hành khởi kiện lên Tòa án để giải quyết tranh chấp theo thủ tục quy định tại Điều 208, khoản 1 Điều 273 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 như sau:

Sau khi hòa giải không thành, người khởi kiện phải có thể làm đơn khởi kiện và gửi đến Tòa án. (mẫu đơn khởi kiện 23-DS ban hành kèm theo Nghị quyết số 01/2017/NQ-HĐTP).
Sau khi Tòa án nhận đơn khởi kiện, Tòa sẽ tiến hành xem xét đơn khởi kiện và quyết định có thụ lý vụ án tranh chấp đất hay không. Nếu thụ lý vụ án, Tòa án sẽ tiến hành các công việc, thủ tục để chuẩn bị xét xử vụ án. Các công việc mà Thẩm phán được phân công giải quyết vụ án phải tiến hành trong giai đoạn chuẩn bị xét xử là thu thập chứng cứ, tổ chức hòa giải, tổ chức xem xét thẩm định tại chỗ, tiến hành định giá đất, tiến hành xác định nguồn gốc đất, quá trình sử dụng đất, hiện trạng sử dụng đất.
Tòa án sẽ căn cứ vào nguồn gốc tạo lập đất, quá trình sử dụng đất, hiện trạng sử dụng đất, các giấy tờ liên quan đến việc sử dụng đất của các bên để tiến hành xét xử vụ án.
Sau khi có bản án sơ thẩm, trong thời hạn 15 ngày (thời hạn kháng cáo), kể từ ngày Tòa tuyên án, nếu không đồng ý với bất kỳ nội dung nào của bản án sơ thẩm, đương sự, người đại diện hợp pháp của đương sự có quyền nộp đơn kháng cáo bản án sơ thẩm để yêu cầu tòa án cấp phúc thẩm giải quyết.

tranh chấp đất đai giữa anh em ruột 02

Giải quyết tranh chấp đất đai giữa hai anh em.

Xem thêm bài viết: Tranh chấp đất đai giữa cha và con

4. Những câu hỏi liên quan khác

Giải quyết tranh chấp đất đai giữa các anh chị em trong gia đình khi chỉ có thỏa thuận bằng miệng được không?

Trường hợp thỏa thuận miệng thì phải kèm theo các chứng cứ khác chứng minh như nhân chứng, hành vi của các bên thực hiện theo thỏa thuận miệng hoặc các chứng cứ khác.

Quyền tặng cho quyền sử dụng đất cho anh chị em trong gia đình?

Chủ sở hữu quyền sử dụng đất được định đoạt quyền sử dụng đất của mình, trong đó có quyền tặng cho. Trường hợp quyền sở hữu chung quyền sử dụng đất thì chỉ được tặng cho phần sở hữu của mình trong khối chung ấy.

Hòa giải tại UBND xã có bắt buộc không?

Hòa giải tranh chấp đất đai ở cơ sở là thủ tục bắt buộc đối với đa số trường hợp tranh chấp đất đai, như xác định ai có quyền đối với thửa đất, tranh chấp về lối đi chung,…

Thủ tục hòa giải được tiến hành tại Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có đất.

Thủ tục lập Biên bản hòa giải tranh chấp đất đai không thành ở UBND xã là gì?

Khi nhận được đơn yêu cầu giải quyết tranh chấp đất đai, Ủy ban nhân dân cấp xã có trách nhiệm thực hiện các công việc sau:

Thẩm tra, xác minh tìm hiểu nguyên nhân phát sinh tranh chấp, thu thập giấy tờ, tài liệu có liên quan do các bên cung cấp về nguồn gốc đất, quá trình sử dụng đất và hiện trạng sử dụng đất;
Thành lập Hội đồng hòa giải tranh chấp đất đai để thực hiện hòa giải. Thành phần Hội đồng gồm
Tổ chức cuộc họp hòa giải có sự tham gia của các bên tranh chấp, thành viên Hội đồng hòa giải tranh chấp đất đai và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan.

Việc hòa giải chỉ được tiến hành khi các bên tranh chấp đều có mặt. Trường hợp một trong các bên tranh chấp vắng mặt đến lần thứ hai thì được coi là việc hòa giải không thành.

Kết quả hòa giải tranh chấp đất đai phải được lập thành biên bản và phải có chữ ký của Chủ tịch Hội đồng, các bên tranh chấp có mặt tại buổi hòa giải, các thành viên tham gia hòa giải và phải đóng dấu của Ủy ban nhân dân cấp xã; đồng thời phải được gửi ngay cho các bên tranh chấp và lưu tại Ủy ban nhân dân cấp xã.

Hòa giải đất đai sau bao lâu thì được khởi kiện?

Luật không quy định thời gian tối thiểu bao lâu sau khi hòa giải đất đai nên các bên có thể khởi kiện ngay khi có biên bản hòa giải không thành.

5. Giải quyết tranh chấp đất đai tại Luật A+

Với đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm, nhiệt huyết và tận tâm, Luật A+ tự hào là đơn vị hàng đầu hỗ trợ mọi vấn đề liên quan đến pháp lý, tư vấn pháp luật, đại diện tố tụng cho các vụ án tranh chấp đất đai. Các dịch vụ luật A+ cung cấp đối với vụ án tranh chấp đất đai bao gồm:

Tư vấn pháp lý và đưa giải pháp xử lý tranh chấp
Tham gia đàm phán giải quyết tranh chấp.
Đại diện ủy quyền làm việc với cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
Soạn thảo toàn bộ hồ sơ khởi kiện.
Thay mặt nộp và tham gia tố tụng.
Luật sư bảo vệ tại phiên tòa các cấp.
Tư vấn thi hành án sau khi có bản án có hiệu lực pháp luật.

Lý do chọn Luật A+:

Kết quả bền vững.

Để được nhận kết quả tốt, theo đúng quy định pháp luật, nhận giá trị lâu dài mà không phải làm điều sai trái, không hối lộ, không e ngại sợ hãi cơ quan công quyền.

Sự tử tế.

Được chăm sóc như người thân, ân cần, chân thành, giải thích cặn kẽ, liên tục, luôn bên cạnh trong suốt quá trình thực hiện công việc. Chúng tôi luôn bên bạn lúc thăng hay trầm.

Chuyên môn vững.

Luật sư nhiều kinh nghiệm, hiểu rõ cách vận hành pháp luật của cơ quan nhà nước, hiểu rõ quy luật vận hành của các mối quan hệ trong xã hội để giải quyết vụ việc trọn vẹn.

Khách hàng 0 Đồng.

Luật A+ sẵn sàng phục vụ khách hàng khó khăn về tài chính với chất lượng tốt nhất, giá không liên quan đến chất lượng, không phải mua sự tử tế, sự đúng đắn bằng tiền.

Trên đây là toàn bộ câu trả lời của chúng tôi về vấn đề: tranh chấp đất đai giữa anh em ruột. Nếu còn bất kỳ vấn đề nào thắc mắc hoặc chưa rõ, bạn có thể liên hệ trực tiếp với chúng tôi qua website hoặc liên hệ trực tiếp qua hotline để được tư vấn trực tiếp.