Bình luận về Tội giết người theo điều 123 BLHS cùng Luật sư A+

Tội giết người, có căn cứ pháp lý quy định tại Điều 123 Bộ luật Hình sự, xâm phạm đến khách thể thiêng liêng là mạng sống con người, do đó tùy theo khung hình phạt, mà được phân loại là tội rất nghiêm trọng và tội đặc biệt nghiêm trọng. Ngoài mức độ nghiêm trọng nói trên, Tội giết người có sự phức tạp tương đối trong việc định tội và phân biệt với một số tội phạm khác. Do đó, Luật A+ hy vọng bài viết “Bình luận về Tội giết người” này đem đến cho quý khách hàng những thông tin hữu ích.

Xem thêm bài viết: Phạm tội giết người phải bồi thường cho nạn nhân thế nào?

Xem thêm bài viết: Pháp luật Việt Nam có quy định về tội giết người cấp độ 1 không?

Khung hình phạt đối với Tội giết người quy định tại Điều 123 Bộ luật Hình sự bao gồm khung tăng nặng, khung cơ bản và chuẩn bị phạm tội và hình phạt bổ sung:

Đối với khung hình phạt tại khoản 1 Điều 123, đây là khung hình phạt tăng nặng đối với các trường hợp người thực hiện hành vi giết người có ít nhất một tình tiết định khung tăng nặng, bao gồm các tình tiết sau:

• Giết 02 người trở lên: Theo đó, hành vi giết người với lỗi cố ý tước đoạt mạng sống của hai người trở lên, hoặc có lỗi cố ý trực tiếp trong việc giết một người và lỗi cố ý gián tiếp giết một hoặc nhiều người khác. 
• Giết người dưới 16 tuổi: Người dưới 16 tuổi là nhóm người được quy định là “Trẻ em” theo Luật trẻ em 2016. Việc tước đoạt mạng sống của trẻ em, đối tượng có ít khả năng tự bảo vệ và được bảo vệ bằng các nguyên tắc hiến định, các điều ước quốc tế, do đó được xem là sự vi phạm nghiêm trọng hơn đối với trật tự xã hội và chuẩn mực đạo đức.
• Giết phụ nữ mà biết là có thai: Phụ nữ có thai là đối tượng yếu thế, ít khả năng tự vệ. Việc quy định tình tiết tăng nặng là “giết phụ nữ mà biết là có thai” thay vì “giết phụ nữ có thai” là bởi vì mức độ nguy hiểm của hành vi trước nghiêm trọng hơn rất nhiều, nó cho thấy sự suy đồi, tha hóa cực kì nghiêm trọng trong các giá trị đạo đức của một con người.
• Giết người đang thi hành công vụ hoặc vì lý do công vụ của nạn nhân: Người đang thi hành công vụ, hay vì lí do công vụ là người đại diện cho Nhà nước để thực hiện các công việc do Nhà nước yêu cầu. Việc giết đối tượng này không chỉ tước đoạt mạng sống của con người mà còn thể hiện thái độ chống đối đối với cơ chế hoạt động và bộ máy của Nhà nước. Người đang thi hành công vụ này phải là người có thẩm quyền, trách nhiệm thi hành công vụ thì mới được xem là có tình tiết này.
• Giết ông, bà, cha, mẹ, người nuôi dưỡng, thầy giáo, cô giáo của mình: Cha mẹ có thể bao gồm cha, mẹ ruột, cha, mẹ nuôi hoặc, cha, mẹ vợ/chồng. Người nuôi dưỡng có thể là người thân có sự chăm sóc thường xuyên, hoặc người chăm sóc trong các trại mồ côi, trại điều dưỡng.
• Giết người mà liền trước đó hoặc ngay sau đó lại thực hiện một tội phạm rất nghiêm trọng hoặc tội phạm đặc biệt nghiêm trọng: Tội phạm rất nghiêm trọng, đặc biệt nghiêm trọng được định nghĩa tại Điều 9 BLHS, theo thứ tự, là tội có khung hình phạt từ 07 đến 15 năm tù giam, từ 12 đến 20 năm tù giam và chung thân, tử hình. Việc thực hiện tội phạm rất nghiêm trọng, đặc biệt nghiêm trọng phải liền trước hoặc liền sau tội giết người, nghĩa là có tính chất liên tiếp trong chuỗi hành vi này.
• Để thực hiện hoặc che giấu tội phạm khác: trước khi giết người, kẻ giết người đã thực hiện một tội phạm và để che giấu tội phạm đó nên kẻ phạm tội đã giết người. Người bị giết trong trường hợp này là người đã biết hành vi phạm tội hoặc cùng kẻ phạm tội thực hiện tội phạm.
• Để lấy bộ phận cơ thể của nạn nhân: là tình tiết cho thấy sự suy đồi đạo đức của người phạm tội, xem cơ thể con người như một món lợi và coi thường quyền được tôn trọng về mạng sống con người.
• Thực hiện tội phạm một cách man rợ: người thực hiện hành vi giết người dùng các thủ đoạn không còn tính người, hoàn toàn chống đối đạo đức xã hội, các hành vi có thể là: chặt cơ thể người, moi nội tạng, xẻo thịt,…
• Bằng cách lợi dụng nghề nghiệp: nghĩa là lợi dụng công việc của mình, thường là các công việc liên quan đến y tế, thực phẩm, để tước đoạt mạng sống của người khác.
• Bằng phương pháp có khả năng làm chết nhiều người: Ví dụ như sử dụng chất nổ, bỏ độc vào thức ăn. Nếu hậu quả là chết 02 người trở lên thì có thêm tình tiết “giết 02 người trở lên”
• Thuê giết người hoặc giết người thuê: tình tiết nay thể hiện mức độ nguy hiểm cho xã hội cao vì xem việc tước đoạt mạng sống người khác như một công việc.
• Có tính chất côn đồ: Án lệ số 17/2018/AL có xác định yếu tố được đánh giá là “có tính chất côn đồ” là việc: “chỉ vì mâu thuẫn nhỏ nhặt trong sinh hoạt với nhau mà tội phạm đã dùng mã tấu chém nhiều nhát vào những vùng trọng yếu trên cơ thể của nạn nhân”.
• Có tổ chức; Theo khoản 2 Điều 17 BLHS: “Phạm tội có tổ chức là hình thức đồng phạm có sự câu kết chặt chẽ giữa những người cùng thực hiện tội phạm”. Theo đó, nếu hành vi giết người có đồng phạm và đồng phạm này có sự câu kết chặt chẽ với nhau, thể hiện qua việc có dự mưu, có phân chia vai trò rõ ràng giữa các thành viên, thì đáp ứng tình tiết “có tổ chức”.
• Tái phạm nguy hiểm: Là trường hợp trước khi giết người, người phạm tội đã bị kết về tội rất nghiêm trọng hoặc tội đặc biệt nghiêm trọng do cố ý, chưa xóa án tích hoặc đã tái phạm và chưa được xóa án tích
• Vì động cơ đê hèn: động cơ đê hèn là các động cơ hoàn toàn đi ngược lại đạo đức xã hội, có thể là các hành vi như giết vợ hoặc chồng để tự do lấy vợ hoặc chồng khác, giết chồng để lấy vợ hoặc giết vợ để lấy chồng nạn nhân, giết người tình mà biết họ đã có thai với mình để trốn tránh trách nhiệm, giết chủ nợ để trốn nợ, giết người để cướp của, Giết người là ân nhân của mình,…

Khung hình phạt cơ bản tại khoản 2 Điều 123 Bộ luật Hình sự được áp dụng khi không có tình tiết định khung tăng nặng tại khoản 1 Điều 123 Bộ luật Hình sự.

Hình phạt bổ sung của Tội giết người có thể được áp dụng đồng thời với hình phạt chính, bao gồm cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định, phạt quản chế hoặc cấm cư trú từ 01 năm đến 05 năm. Các hình phạt này chủ yếu nhằm làm giảm mức độ nguy hiểm cho xã hội sau khi người phạm tội đã chấp hành hình phạt tù.

Xem thêm bài viết: Cấu thành tội giết người

*So sánh với Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác

*So sánh với Tội giết người trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh 

Trong khi Tội giết người không có điểm đặc thù về phương diện mặt khách quan của hành vi giết người thì Tội giết người trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh yêu cầu hành vi giết người này phải được thực hiện ngay sau khi người bị hại có hành vi trái pháp luật nghiêm trọng.

Theo đó phải đáp ứng điều kiện về thời gian và về hành vi trái pháp luật nghiêm trọng thì mới cấu thành Tội giết người trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh thay vì cấu thành Tội giết người. Trong đó, điều kiện về mức độ nghiêm trọng đối với “hành vi trái pháp luật nghiêm trọng” vẫn chưa được quy định cụ thể tại bất cứ văn bản quy phạm pháp luật nào, mà chỉ được xem xét theo quan điểm của Tòa án.

*So sánh với Tội giết người do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng

Trong khi Tội giết người không có điểm đặc thù về mặt khách quan của hành vi giết người thì Tội giết người do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng yêu cầu chủ thể phạm tội này phải có quyền phòng vệ chính đáng theo quy định tại Điều 22 Bộ luật Hình sự, tuy nhiên sự phòng vệ, chống trả của họ vượt quá mức cần thiết theo điều này.

“Điều 22. Phòng vệ chính đáng

1. Phòng vệ chính đáng là hành vi của người vì bảo vệ quyền hoặc lợi ích chính đáng của mình, của người khác hoặc lợi ích của Nhà nước, của cơ quan, tổ chức mà chống trả lại một cách cần thiết người đang có hành vi xâm phạm các lợi ích nói trên.

Phòng vệ chính đáng không phải là tội phạm.

2. Vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng là hành vi chống trả rõ ràng quá mức cần thiết, không phù hợp với tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi xâm hại.

Người có hành vi vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng phải chịu trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ luật này.”

Như vậy, để được xem là có quyền phòng vệ chính đáng thì chủ thể phải đáp ứng (1) có động cơ vì bảo vệ lợi ích của mình, cá nhân, tổ chức khác, hoặc Nhà nước và (2) chống trả lại một cách cần thiết người có hành vi xâm phạm lợi ích nói trên.

Xem thêm bài viết: Tội che giấu tội phạm giết người

Các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự đối với tội giết người cũng là các tình tiết giảm nhẹ chung cho các tội khác, được quy định tại Điều 51 Bộ luật Hình sự như sau:

“Điều 51. Các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự

1. Các tình tiết sau đây là tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự:

a) Người phạm tội đã ngăn chặn hoặc làm giảm bớt tác hại của tội phạm;

b) Người phạm tội tự nguyện sửa chữa, bồi thường thiệt hại hoặc khắc phục hậu quả;

c) Phạm tội trong trường hợp vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng;

d) Phạm tội trong trường hợp vượt quá yêu cầu của tình thế cấp thiết;

đ) Phạm tội trong trường hợp vượt quá mức cần thiết khi bắt giữ người phạm tội;

e) Phạm tội trong trường hợp bị kích động về tinh thần do hành vi trái pháp luật của nạn nhân gây ra;

g) Phạm tội vì hoàn cảnh đặc biệt khó khăn mà không phải do mình tự gây ra;

h) Phạm tội nhưng chưa gây thiệt hại hoặc gây thiệt hại không lớn;

i) Phạm tội lần đầu và thuộc trường hợp ít nghiêm trọng;

k) Phạm tội vì bị người khác đe dọa hoặc cưỡng bức;

l) Phạm tội trong trường hợp bị hạn chế khả năng nhận thức mà không phải do lỗi của mình gây ra;

m) Phạm tội do lạc hậu;

n) Người phạm tội là phụ nữ có thai;

o) Người phạm tội là người đủ 70 tuổi trở lên;

p) Người phạm tội là người khuyết tật nặng hoặc khuyết tật đặc biệt nặng;

q) Người phạm tội là người có bệnh bị hạn chế khả năng nhận thức hoặc khả năng điều khiển hành vi của mình;

r) Người phạm tội tự thú;

s) Người phạm tội thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải;

t) Người phạm tội tích cực hợp tác với cơ quan có trách nhiệm trong việc phát hiện tội phạm hoặc trong quá trình giải quyết vụ án;

u) Người phạm tội đã lập công chuộc tội;

v) Người phạm tội là người có thành tích xuất sắc trong sản xuất, chiến đấu, học tập hoặc công tác;

x) Người phạm tội là người có công với cách mạng hoặc là cha, mẹ, vợ, chồng, con của liệt sĩ.

2. Khi quyết định hình phạt, Tòa án có thể coi đầu thú hoặc tình tiết khác là tình tiết giảm nhẹ, nhưng phải ghi rõ lý do giảm nhẹ trong bản án.

3. Các tình tiết giảm nhẹ đã được Bộ luật này quy định là dấu hiệu định tội hoặc định khung thì không được coi là tình tiết giảm nhẹ trong khi quyết định hình phạt.”

Với đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm, giỏi, nhiệt huyết và tận tâm, Luật A+ tự hào là đơn vị hàng đầu tư vấn và giải quyết các vấn đề hình sự bao gồm các dịch vụ sau:

• Đánh giá các vấn đề pháp lý liên quan đến hình sự;
• Tư vấn thu thập và chuẩn bị chứng cứ;
• Soạn thảo hồ sơ khởi kiện trong trường hợp khởi kiện;
• Luật sư bảo vệ tại tòa án.

Lý do chọn Luật A+:

Giỏi chuyên môn, nhiều kinh nghiệm

Đội ngũ luật sư của Luật A+ đều là các luật sư xuất sắc, nắm rõ các quy định pháp luật, hiểu cách vận hành của cơ quan tố tụng và cơ quan Đảng giám sát. Ngoài ra các luật sư A+ đã chinh chiến và dày dạn kinh nghiệm ở các vụ án hình sự.

Thấu hiểu

Luật sư A+ thấu hiểu nỗi sợ hãi và hoang mang của thân chủ khi đối diện với một tình huống có thể phải ở tù, có thể sẽ bị oan sai, mong muốn được hỗ trợ hết mức 24/7 từ chuyên môn đến sự an tâm tâm lý. Vì thế chúng tôi sẽ làm hết khả năng để đem lại sự an tâm và công bằng cho thân chủ, khách hàng.

Cam kết đến cùng

Hành trình giành được công bằng cho khách hàng có thể sẽ không thuận lợi và bằng phẳng. Hành trình đó có thể phải trải qua nhiều năm với nhiều cấp xét xử. Luật sư A+ cam kết sẽ đi cùng và bảo vệ khách hàng cho đến khi nào công lý, công bằng được thực hiện.

Luật sư Nguyễn Duy Anh

Tôi là Luật sư Nguyễn Duy Anh

Email: anh@apluslaw.vn

Phone: 0939698142

Website: https://apluslaw.vn/nguyen-duy-anh.html

Số thẻ Luật sư: 10674/LS

1. Học vấn:

Cử nhân, Đại học Luật Tp.HCM, 2011.

Thạc sỹ Chính sách Công, Đại học Fulbright, 2021.

2. Kinh nghiệm làm việc:

Luật Trí Minh, văn phòng HCM từ 2011-2021:

• (2011-2013) _ chức vụ Chuyên viên tư vấn;
• (2013-2014) _ chức vụ Trưởng phòng doanh nghiệp;
• (2014-2021) _ chức vụ Phó Giám đốc.

Luật A+, văn phòng HCM từ 2021 – nay:

• (2021 – nay) _ chức vụ Giám đốc Luật A+