Home » Tranh chấp thương mại » Thực hiện giải quyết tranh chấp thương mại Quốc Tế

Nội dung

Luật sư LS. Nguyễn Duy Anh

Ngày đăng 24/08/2022

Ngày cập nhật 31/07/2025

Thực hiện giải quyết tranh chấp thương mại Quốc Tế

Khi tranh chấp thương mại quốc tế xảy ra, việc giải quyết tranh chấp thông qua hình thức, thủ tục thích hợp mà pháp luật quy định để khắc phục và loại bỏ đi những mẫu thuận, xung đột là điều cần thiết. Như vậy, sẽ đảm bảo lợi ích về kinh tế khi làm rõ được quyền và nghĩa vụ của các bên. Vậy thực hiện giải quyết tranh chấp thương mại quốc tế sẽ bao gồm những phương thức nào? Tìm hiểu ngay qua bài viết dưới đây.

Cơ sở pháp lý

Bộ Luật Tố tụng dân sự năm 2015;
Bộ Luật Dân sự năm 2015;
Luật Trọng tài thương mại năm 2010;
Nghị định 22/2017/NĐ-CP.

1. Thế nào là Tranh chấp thương mại Quốc tế?

Như đã trình bày tại bài viết “Tranh chấp thương mại”, tranh chấp thương mại là các tranh chấp quyền, nghĩa vụ, trách nhiệm giữa các thương nhân hoặc một trong các bên là thương nhân. Các tranh chấp thương mại có thể kể đến như tranh chấp về hợp đồng mua bán hàng hóa, hợp đồng cung ứng dịch vụ và các hợp đồng khác có liên quan vì mục đích sinh lợi.

Xem thêm: Giải quyết tranh chấp kinh doanh thương mại

Điểm khác biệt giữa tranh chấp thương mại trong nước và tranh chấp thương mại quốc tế là tranh chấp thương mại quốc tế có “yếu tố nước ngoài”. Căn cứ theo Điều 464.4 Bộ Luật Tố tụng dân sự năm 2015, Vụ việc dân sự có yếu tố nước ngoài là vụ việc dân sự thuộc một trong các trường hợp sau đây: a) Có ít nhất một trong các bên tham gia là cá nhân, cơ quan, tổ chức nước ngoài; b) Các bên tham gia đều là công dân, cơ quan, tổ chức Việt Nam nhưng việc xác lập, thay đổi, thực hiện hoặc chấm dứt quan hệ đó xảy ra tại nước ngoài; c) Các bên tham gia đều là công dân, cơ quan, tổ chức Việt Nam nhưng đối tượng của quan hệ dân sự đó ở nước ngoài. Như vậy, tính chất quốc tế hay yếu tố nước ngoài của tranh chấp sẽ phụ thuộc vào một trong các yếu tố: (i) Chủ thể tham gia hợp đồng; (ii) Sự kiện pháp lý diễn ra ở nước ngoài; (iii) Đối tượng của hợp đồng ở nước ngoài. Ví dụ, một hợp đồng mua bán được xác định là có yếu tố nước ngoài dù các bên tham gia là người Việt Nam khi hàng hóa mà bên mua muốn mua lại lại ở Hàn Quốc.

Mặt khác, vì đây là mối quan hệ có yếu tố nước ngoài nên tại một số trường hợp được pháp luật quy định các bên có thể chọn luật áp dụng, tập quán quốc tế, ngôn ngữ và người tiến hành thủ tục trong trường hợp sử dụng phương pháp hòa giải và trọng tài.

Thủ tục giải quyết tranh chấp thương mại quốc tế 1 — *Thủ tục giải quyết tranh chấp thương mại quốc tế*

2. Các phương thức giải quyết tranh chấp thương mại Quốc tế?

Tương tự tại bài viết “Giải quyết tranh chấp kinh doanh thương mại”, tranh chấp thương mại quốc tế cũng có 04 phương pháp được sử dụng phổ biến nhằm giải quyết tranh chấp: Thương lượng, Hòa giải, Trọng tài và Tòa án. Các phương pháp này không đi theo tuần tự mà tùy thuộc vào sự lựa chọn của các bên.

2.1 Hoà giải

Các thủ tục giải quyết tranh chấp thông qua phương thức hòa giải không có quy định khác biệt so với hòa giải trong nước. Tuy nhiên, khó khăn ở chỗ Bộ Luật Tố tụng dân sự không quy định về thủ tục công nhận kết quả hòa giải thành do hòa giải viên nước ngoài thành lập.

Nội dung của phương pháp này tương tự tại bài viết “Giải quyết tranh chấp thương mại”. Theo đó, nguyên tắc của hòa giải là tôn trọng sự thỏa thuận của hai bên, hòa giải viên chỉ đóng vai trò hỗ trợ, hoàn toàn không có quyền can thiệp vào ý chí của các bên; các bên cần có thỏa thuận hòa giải trước khi tiến hành thủ tục này.

Ưu điểm lớn nhất của phương pháp này là giữ được mối quan hệ kinh doanh của các bên sau khi tranh chấp. Đây là yếu tố rất quan trọng, bởi lẽ thiên chức của các nhà kinh doanh là tìm kiếm lợi nhuận chứ không phải giải quyết xung đột. Ngoài ra, đây còn là phương pháp tối ưu khi hòa giải viên là người có nhiều kinh nghiệm về kinh doanh, lẫn pháp lý có thể giúp các bên “phá băng” tìm ra điểm chung trong các giải pháp được đưa ra.

Hòa giải không là phương pháp tìm người đúng, người sai. Ngược lại, đặc trưng của hòa giải là sự mặc cả (bargaining) vì vậy tính pháp luật trong hòa giải đôi khi không nên được xem là tuyệt đối. Bởi lẽ, các bên đều muốn giải quyết vụ việc một các tốt đẹp, ít tốn chi phí và thời gian nhất.

2.2 Thương lượng

Thương lượng là một nội dung rộng trong giải quyết tranh chấp. Bởi lẽ, phương pháp tiến hành thương lượng rất đa dạng, tùy thuộc vào nhu cầu của các bên mà không bị ràng buộc bởi bất kỳ thủ tục nào. Các bên hoàn toàn có thể nhờ luật sư hoặc thành lập một ban giải quyết tranh chấp chung từ đó giải quyết các vấn đề gây tranh chấp giữa các bên.

Đây tuy là phương pháp tối ưu, ít tốn kém. Tuy nhiên, để thực hiện được phương pháp này các bên cần có nhiều kinh nghiệm và các kỹ thuật trao đổi thông tin của các bên cần phải được diễn ra nhanh chóng để có thể lắng nghe, xử lý các biến cố và hạn chế rủi ro. Từ đó tạo tiền đề để cuộc thương lượng diễn ra thành công.

2.3 Trọng tài thương mại (Quốc tế)

Các bên có thể thỏa thuận việc xử lý vụ việc tại Trọng tài quốc tế tại Việt Nam hoặc của nước ngoài (thường thấy nhất là Trung tâm trọng tài quốc tế SIAC ở Singapore). Điều này tùy thuộc vào nhu cầu, ngôn ngữ, sử dụng pháp luật nội dụng, pháp luật tố tụng và sự tín nhiệm đối với trọng tài viên của các bên.

Tuy rằng, bên cạnh các ưu điểm như nhanh chóng, bảo mật và các bên có thể đóng vai trò chủ động thì mặt chi phí, địa điểm xét xử, luật áp dụng và trọng tài viên tiến hành vụ việc cũng có thể mang tính quốc tế. Vì vậy, việc xử lý vụ việc bằng trọng tài thương mại phải được các bên thống nhất trước và trong khi giải quyết vụ việc. Nếu không sẽ xảy ra hiệu ứng ngược, các bên sẽ phải xảy ra thêm một tranh chấp khi giải quyết vụ việc, đó là tranh chấp về cơ quan giải quyết vụ việc.

Trong trường hợp các bên lựa chọn trọng tài ở nước ngoài giải quyết vụ án thì sau đó các bên cần thực hiện thêm thủ tục đó là yêu cầu tòa án công nhận phán quyết của trọng tài nước ngoài. Vì cơ quan xét xử tại Việt Nam cần có thông tin vụ việc để bảo đảm quyền lợi tốt nhất cho các bên.

2.4 Toà án

Một vụ việc có yếu tố nước ngoài có thể thuộc phạm vi điều chỉnh của 02 hệ thống pháp luật khác nhau. Thuật ngữ dùng cho hiện tiện này là “xung đột pháp luật”. Theo đó, một vụ việc có thể thuộc thẩm quyển xét xử của 02 hoặc nhiều hệ thống xét xử quốc gia khác nhau. Tuy nhiên, những vụ việc thuộc thẩm quyền riêng của tòa án Việt Nam (Điều 470 Bộ Luật Tố tụng dân sự năm 2015) chỉ có hiệu lực thi hành tại Việt Nam nếu được tòa án Việt Nam giải quyết. Ngược lại, những vụ việc thuộc thẩm quyền chung (Điều 469 Bộ Luật Dân sự năm 2015) có thể được tòa án Việt Nam công nhận và cho thi hành.

Về mặt thủ tục tổ chức xét xử, các vụ việc các yếu tố nước ngoài diễn ra tại Việt Nam sẽ tương tự với các vụ việc thương mại trong nước. Tuy nhiên, nếu một trong các bên tham gia là người nước ngoài thì có thể nhờ người phiên dịch, người dịch thuật hỗ trợ về mặt ngôn ngữ (Điều 20 Bộ Luật Tố tụng dân sự). Ngoài ra, các tài liệu, chứng cứ được sử dụng trong phiên tòa cần phải thông qua thủ tục hợp pháp hóa lãnh sự để có thể được sử dụng làm chứng cứ chứng minh (Điều 478 Bộ Luật Tố tụng dân sự). Mặt khác, pháp luật áp dụng để giải quyết vụ việc có thể được các bên lựa chọn (Điều 664 Bộ Luật Dân sự năm 2015).

Xem thêm: Mẫu đơn khởi kiện tranh chấp thương mại

Trường hợp, vụ việc đã được tòa án nước ngoài xử lý thì khi có nhu cầu công nhận và thi hành bản án tại Việt Nam các bên cần phải thực hiện thêm thủ tục yêu cầu công nhận và cho thi hành bản án có hiệu lực pháp luật của nước ngoài Việt Nam. Tuy nhiên, các bên vẫn có quyền phản đối quyết định của tòa án nước ngoài; tòa án Việt Nam có quyền không công nhận và cho thi hành bản án tại Việt Nam. Thế nên, các bên cần cân nhắc lựa chọn tòa án giải quyết vụ việc sau khi xem xét các yếu tố về hợp đồng, thực hiện hợp đồng.

Thủ tục giải quyết tranh chấp thương mại quốc tế 2 — *Những lưu ý trong giải quyết tranh chấp thương mại quốc tế*

3. Đặc điểm cần lưu ý khi giải quyết tranh chấp thương mại Quốc tế?

Từ các trình bày phía trên, khi thực hiện thủ tục giải quyết tranh chấp thương mại Quốc tế các bên cần lưu ý:

Cơ quan có thẩm quyền giải quyết vụ việc;

Điều này có thể được các bên thương lượng, thỏa thuận sao cho phù hợp với nhu cầu kinh doanh của các bên. Tranh chấp về thẩm quyền giải quyết cũng là một trong các tranh chấp phổ biến khi yêu cầu cơ quan có thẩm quyền giải quyết vụ việc.

Luật áp dụng;

Khi lựa chọn pháp luật áp dụng, các bên phải đảm bảo rằng hiểu được ngôn ngữ, tư duy lập pháp, cũng như các tập quán, thói quan và án lệ của nước đó. Cần lưu ý rằng, tư duy lập pháp và hệ thống pháp luật của các nước sẽ rất khác nhau nhất là trong trường hợp các quốc gia nơi đương sự kinh doanh có truyền thống pháp luật khác nhau, như: Common Law, Civil Law và truyền thống pháp luật có yếu tố tôn giáo, … Các thói quen thương mại, cũng như định nghĩa về sự công bằng của các quốc gia khác nhau sẽ có thể gây ra các tranh cãi không đáng có, từ đó gây bế tắc và mất nhiều chi phí để giải quyết vụ việc.

Ngôn ngữ;

Tại lĩnh vực tranh chấp và thương mại nói riêng, ngôn ngữ là yếu tố rất quan trọng để giải quyết vụ việc. Yếu tố ngôn ngữ không những về mặt nghĩa mà còn tùy thuộc vào tư duy sử dụng của quốc gia đó đối với ngôn ngữ. Giả sử, các công ty của nước Anh sẽ sử dụng tiếng Anh thuần thục hơn các quốc gia sử dụng tiếng Anh làm ngôn ngữ thứ hai. Từ đó, tạo nên sự cách biệt trong giao tiếp và đôi khi vì mối quan hệ hữu hảo, các bên không xác nhận lại ý chí của nhau. Điều đó gây ra các khó khăn không đáng có.

Địa điểm;

Địa điểm giải quyết tranh chấp cũng hết sức quan trọng. Địa điểm không những đóng vai trò cho sự thuận tiện khi giải quyết tranh chấp mà còn ảnh hưởng đến mặt tâm lý của các bên. Giả sử, một thương nhân bán hạt điều ở Việt Nam chưa bao giờ đặt chân lên Ấn Độ nhưng phải đến Ấn Độ để giải quyết tranh chấp. Các yếu tố về chi phí, khí hậu, văn hóa và đặc biệt các mối quan hệ ảnh hưởng sâu sắc đến tâm lý của các bên. Nhất là khi bên kia không tìm được các luật sư lành nghề có thể hỗ trợ tốt cho họ trong vụ án.

Trên đây là các phân tích của Luật A+ về giải quyết các tranh chấp thương mại quốc tế.

Xem thêm: Tranh chấp dân sự và tranh chấp kinh doanh thương mại

4. Luật sư tư vấn Tranh chấp Thương Mại

Với đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm, giỏi, nhiệt huyết và tận tâm, Luật A+ tự hào là đơn vị hàng đầu tư vấn và giải quyết các tranh chấp kinh doanh thương mại, bao gồm các dịch vụ sau:

Đánh giá các vấn đề pháp lý liên quan đến tranh chấp
Tư vấn phương án giải quyết tranh chấp (hòa giải, khởi kiện..)
Tư vấn thu thập và chuẩn bị chứng cứ
Đại diện đàm phán tranh chấp
Soạn thảo hồ sơ khởi kiện trong trường hợp khởi kiện
Luật sư bảo vệ tại tòa án, trọng tài thương mại

Lý do chọn Luật A+:

Kết quả bền vững, cam kết bảo vệ đến cùng.

Để được nhận kết quả tốt, theo đúng quy định pháp luật, nhận giá trị lâu dài mà không phải làm điều sai trái, không hối lộ, không e ngại sợ hãi cơ quan công quyền.

Sự tử tế.

Được chăm sóc như người thân, ân cần, chân thành, giải thích cặn kẽ, liên tục, luôn bên cạnh trong suốt quá trình thực hiện công việc. Chúng tôi luôn bên bạn lúc thăng hay trầm.

Giỏi chuyên môn

Luật sư nhiều kinh nghiệm, hiểu rõ cách vận hành pháp luật của cơ quan nhà nước, hiểu rõ quy luật vận hành của các mối quan hệ trong xã hội để giải quyết vụ việc trọn vẹn.

Đoạn kết: Với những thông tin chia sẻ trên chắc hẳn quý khách hàng cũng nắm được những phương thức trong giải quyết tranh chấp thương mại quốc tế. Nếu có bất kỳ thắc mắc nào hoặc cần tư vấn cụ thể về trường hợp của mình. Hãy liên hệ ngay với luật sư A+ để được hướng dẫn, giải đáp những khó khăn mà bạn đang gặp phải.