Tội xâm phạm thi thể, mồ mả, hài cốt theo Điều 319 BLHS 

Tội xâm phạm thi thể, mồ mả, hài cốt không chỉ là hành vi vi phạm pháp luật hình sự mà còn đi ngược lại đạo lý truyền thống “uống nước nhớ nguồn”, gây bức xúc trong dư luận và tổn thương tinh thần cho gia đình người đã khuất. Theo Điều 319 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017), hành vi này có thể bị xử lý nghiêm khắc với nhiều mức phạt tù tương ứng. Để hiểu rõ các yếu tố cấu thành tội, hình phạt, cũng như các vấn đề pháp lý liên quan, mời bạn cùng Luật A+ tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.

1. Hành vi xâm phạm thi thể, mồ mả, hài cốt là thế nào?

Hành vi xâm phạm thi thể, mồ mả, hài cốt là hành vi vi phạm nghiêm trọng đến đạo đức xã hội, thuần phong mỹ tục và được pháp luật hình sự Việt Nam quy định rõ tại Điều 319 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017). Đây là hành vi mà cá nhân cố ý thực hiện nhằm xâm hại đến thi thể người đã khuất, mồ mả hoặc hài cốt – những đối tượng được xã hội và pháp luật bảo vệ, thể hiện sự tôn trọng với người đã mất và thân nhân của họ.

Theo quy định tại Điều 319 BLHS, người nào đào, phá mồ mả, chiếm đoạt, hủy hoại hoặc có hành vi xâm phạm thi thể, mồ mả, hài cốt sẽ bị xử lý hình sự nếu đủ yếu tố cấu thành tội phạm. Những hành vi cụ thể có thể bao gồm:

• Đào bới mồ mả trái phép để trục lợi hoặc gây rối;
• Phá hoại phần mộ, lăng, bia mộ;
• Lấy trộm hài cốt, tro cốt, di vật của người chết;
• Di dời thi thể hoặc phần mộ mà không được sự đồng ý hợp pháp của người thân hoặc cơ quan có thẩm quyền;
• Hành vi phản cảm, xúc phạm thi thể trong các vụ tai nạn, án mạng…

Mục đích của người thực hiện hành vi có thể là vì trộm cắp, mê tín dị đoan, trả thù cá nhân, hay đơn giản là hành vi phá hoại thiếu đạo đức. Dù là lý do nào, đây vẫn là hành vi bị nghiêm cấm vì đã xâm phạm nghiêm trọng đến danh dự, nhân phẩm của người đã khuất và gây tổn thương tinh thần cho gia đình, cộng đồng.

Tội xâm phạm thi thể, mồ mả, hài cốt không chỉ mang tính chất vi phạm pháp luật mà còn thể hiện sự suy đồi đạo đức nghiêm trọng. Người thực hiện hành vi có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 319 Bộ luật Hình sự, với các mức phạt tù nghiêm khắc tùy theo mức độ vi phạm.

2. Hình phạt Tội xâm phạm thi thể, mồ mả, hài cốt theo Điều 319 BLHS 2015

Căn cứ Điều 319 Bộ luật Hình sự 2015 quy định tội gây rối trật tự công cộng như sau:

“Điều 319. Tội xâm phạm thi thể, mồ mả, hài cốt

1. Người nào đào, phá mồ mả, chiếm đoạt những đồ vật để ở trong mộ, trên mộ hoặc có hành vi khác xâm phạm thi thể, mồ mả, hài cốt, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm.

2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 02 năm đến 07 năm:

a) Gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội;

b) Chiếm đoạt hoặc hủy hoại vật có giá trị lịch sử, văn hóa;

c) Vì động cơ đê hèn;

d) Chiếm đoạt bộ phận thi thể, hài cốt.”

Theo đó, khung hình phạt của Tội xâm phạm thi thể, mồ mả, hài cốt được quy định như sau: 

– Khung hình phạt thứ nhất: Phạt cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm, đối với: 

Người có hành vi đào, phá mồ mả, chiếm đoạt những đồ vật để ở trong mộ, trên mộ hoặc có hành vi khác xâm phạm thi thể, mồ mả, hài cốt.

– Khung hình phạt thứ hai: Phạt tù từ 02 năm đến 07 năm khi phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây:

+ Gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội;

+ Chiếm đoạt hoặc hủy hoại vật có giá trị lịch sử, văn hóa;

+ Vì động cơ đê hèn;

+ Chiếm đoạt bộ phận thi thể, hài cốt.

Dưới đây là bảng khung hình phạt đối với Tội xâm phạm thi thể, mồ mả, hài cốt được quy định tại Điều 319 Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017:

Tội xâm phạm thi thể, mồ mả, hài cốt là hành vi bị pháp luật nghiêm cấm, không chỉ xâm hại quyền nhân thân của người đã khuất mà còn gây mất trật tự xã hội và tổn thương đạo lý truyền thống. Việc xử lý nghiêm minh là cần thiết nhằm răn đe, phòng ngừa và bảo vệ thuần phong mỹ tục của dân tộc.

3. Cấu thành Tội xâm phạm thi thể, mồ mả, hài cốt

Trong xã hội Việt Nam, việc tôn trọng người đã khuất là một nét đẹp truyền thống mang đậm giá trị nhân văn và tâm linh. Tuy nhiên, không ít trường hợp vì mục đích vụ lợi hoặc động cơ cá nhân mà một số người đã có hành vi xâm phạm thi thể, mồ mả, hài cốt – gây bức xúc trong dư luận và vi phạm nghiêm trọng pháp luật. Để hiểu rõ hơn về cấu thành và dấu hiệu pháp lý của tội danh này, cần phân tích cụ thể như sau:

* Chủ thể của tội phạm: Người thực hiện hành vi phạm tội là cá nhân có đủ năng lực trách nhiệm hình sự và từ đủ 16 tuổi trở lên. Đây là độ tuổi có thể nhận thức rõ hành vi và hậu quả do mình gây ra.

* Khách thể của tội phạm: Tội phạm này xâm phạm đến trật tự an toàn xã hội và phong tục, tập quán, đạo lý truyền thống của dân tộc Việt Nam – cụ thể là sự tôn trọng đối với thi thể, mồ mả, hài cốt của người đã khuất.

* Mặt khách quan của tội phạm: Tội phạm được thể hiện qua một trong các hành vi sau:

• Đào, phá mồ mả
• Chiếm đoạt đồ vật để trong hoặc trên mộ
• Xâm phạm thi thể, mồ mả, hài cốt như:
  • Phá hoại tượng đài, bia đá xây trên phần mộ
  • Đào mộ, khai quật xác người hoặc hài cốt
  • Lấy đi quần áo, trang sức, kim loại quý chôn theo người chết
  • Mổ thi thể để lấy bộ phận cơ thể khi chưa được phép
  • Hành vi tàn độc như chặt xác để trả thù, hả giận…

Giải thích rõ hơn:

• Thi thể: Là thân thể của người đã chết chưa được an táng (ví dụ: đang để trong nhà xác, tai nạn trên đường, chết đuối…).
• Mồ mả: Bao gồm nơi chôn cất người chết như mộ phần, bia, quan tài, đất chôn, đồ vật chôn theo.
• Hài cốt: Là phần xương hoặc tro cốt sau khi chôn cất hoặc hỏa táng, được lưu giữ trong bình, lọ, hoặc chôn ở nơi khác.

Tội phạm được xem là hoàn thành kể từ thời điểm người phạm tội thực hiện một trong những hành vi kể trên, không phụ thuộc vào hậu quả thực tế xảy ra.

* Mặt chủ quan của tội phạm: Tội phạm này được thực hiện với lỗi cố ý, người phạm tội nhận thức rõ hành vi của mình là sai trái nhưng vẫn cố tình thực hiện. Mục đích có thể vì vụ lợi, trả thù cá nhân, hoặc động cơ đê hèn khác, tuy nhiên mục đích không phải là dấu hiệu bắt buộc để cấu thành tội.

4. Mức bồi thường thiệt hại do xâm phạm thi thể, mồ mả, hài cốt được quy định thế nào? 

Hành vi xâm phạm thi thể, mồ mả, hài cốt không chỉ vi phạm thuần phong mỹ tục mà còn là hành vi trái pháp luật, xâm phạm đến quyền nhân thân đã được pháp luật bảo vệ. Trong trường hợp thi thể, mồ mả, hài cốt bị xâm hại, người có quyền lợi liên quan có thể yêu cầu bồi thường thiệt hại theo quy định tại Bộ luật Dân sự hiện hành, cụ thể như sau:

* Bồi thường thiệt hại do xâm phạm thi thể (Điều 606 Bộ luật Dân sự 2015)

– Cá nhân, pháp nhân xâm phạm thi thể phải bồi thường thiệt hại.

– Thiệt hại do xâm phạm thi thể gồm chi phí hợp lý để hạn chế, khắc phục thiệt hại.

– Người chịu trách nhiệm bồi thường khi thi thể bị xâm phạm phải bồi thường theo quy định trên và một khoản tiền khác để bù đắp tổn thất về tinh thần cho những người thân thích thuộc hàng thừa kế thứ nhất của người chết, nếu không có những người này thì người trực tiếp nuôi dưỡng người chết được hưởng khoản tiền này.

Mức bồi thường bù đắp tổn thất về tinh thần do các bên thỏa thuận; nếu không thỏa thuận được thì mức tối đa đối với mỗi thi thể bị xâm phạm không quá ba mươi lần mức lương cơ sở do Nhà nước quy định.

Hiện nay, theo Nghị định 38/2019/NĐ-CP thì mức lương cơ sở là 1.490.000 đồng/tháng. Như vậy, mức bồi thường bù đắp tổn thất về tinh thần tối đa là 44.700.000 đồng

* Bồi thường thiệt hại do xâm phạm mồ mả (Điều 607 Bộ luật Dân sự 2015)

– Cá nhân, pháp nhân xâm phạm đến mồ mả của người khác phải bồi thường thiệt hại.

– Thiệt hại do xâm phạm mồ mả gồm chi phí hợp lý để hạn chế, khắc phục thiệt hại.

– Người chịu trách nhiệm bồi thường trong trường hợp mồ mả của người khác bị xâm phạm phải bồi thường theo quy định trên và một khoản tiền khác để bù đắp tổn thất về tinh thần cho những người thân thích theo thứ tự hàng thừa kế của người chết; nếu không có những người này thì người trực tiếp nuôi dưỡng người chết được hưởng khoản tiền này.

Mức bồi thường bù đắp tổn thất về tinh thần do các bên thỏa thuận; nếu không thỏa thuận được thì mức tối đa đối với mỗi mồ mả bị xâm phạm không quá mười lần mức lương cơ sở do Nhà nước quy định.

Hiện nay, theo Nghị định 38/2019/NĐ-CP thì mức lương cơ sở là 1.490.000 đồng/tháng. Như vậy, mức bồi thường bù đắp tổn thất về tinh thần tối đa là 14.900.000 đồng. 

5. Luật sư hình sự tại Luật A+

Với đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm, giỏi, nhiệt huyết và tận tâm, Luật A+ tự hào là đơn vị hàng đầu tư vấn và giải quyết cho khách hàng các vấn đề về Hình sự. Tại Luật A+, chúng tôi cung cấp các dịch vụ sau:

• Tư vấn về quyền và nghĩa vụ của khách hàng trong vụ án Hình sự.
• Phân tích tình huống cụ thể để đánh giá khả năng bị truy tố và mức độ vi phạm, từ đó đưa ra lời khuyên về hướng xử lý.
• Hỗ trợ soạn thảo đơn khiếu nại, tố cáo hoặc các tài liệu cần thiết.
• Tham gia vào quá trình điều tra, thu thập chứng cứ và bảo vệ quyền lợi của khách hàng trong các buổi làm việc với cơ quan điều tra.
• Tìm ra các tình tiết giúp giảm nhẹ trách nhiệm hình sự nếu có, làm rõ các yếu tố có lợi để khách hàng được hưởng mức án thấp nhất hoặc miễn trách nhiệm hình sự dựa trên quy định của luật. 

• Đại diện khách hàng tham gia phiên tòa, bảo vệ quyền lợi và bào chữa cho khách hàng tại Tòa án.

Lý do chọn Luật A+:

Giỏi chuyên môn, nhiều kinh nghiệm

Đội ngũ luật sư của Luật A+ đều là các luật sư xuất sắc, nắm rõ các quy định pháp luật, hiểu cách vận hành của cơ quan tố tụng và cơ quan Đảng giám sát. Ngoài ra các luật sư A+ đã chinh chiến và dày dạn kinh nghiệm ở các vụ án hình sự.

Thấu hiểu

Luật sư A+ thấu hiểu nỗi sợ hãi và hoang mang của thân chủ khi đối diện với một tình huống có thể phải ở tù, có thể sẽ bị oan sai, mong muốn được hỗ trợ hết mức 24/7 từ chuyên môn đến sự an tâm tâm lý. Vì thế chúng tôi sẽ làm hết khả năng để đem lại sự an tâm và công bằng cho thân chủ, khách hàng.

Cam kết đến cùng

Hành trình giành được công bằng cho khách hàng có thể sẽ không thuận lợi và bằng phẳng. Hành trình đó có thể phải trải qua nhiều năm với nhiều cấp xét xử. Luật sư A+ cam kết sẽ đi cùng và bảo vệ khách hàng cho đến khi nào công lý, công bằng được thực hiện.

Tội xâm phạm thi thể, mồ mả, hài cốt không chỉ vi phạm pháp luật hình sự mà còn đi ngược lại thuần phong mỹ tục và đạo lý dân tộc. Trong nhiều trường hợp, người vi phạm có thể phải đối mặt với hình phạt nghiêm khắc, kể cả khi hành vi xuất phát từ sự thiếu hiểu biết hoặc bồng bột nhất thời. Do đó, nếu bạn hoặc người thân đang gặp vướng mắc liên quan đến hành vi này, việc sớm nhận được tư vấn từ luật sư là vô cùng cần thiết để bảo vệ quyền lợi và giảm thiểu rủi ro pháp lý. Hãy liên hệ ngay với Luật sư A+ qua email: contact@apluslaw.vn hoặc qua sđt: 0899511010 để được hỗ trợ nhanh chóng, chính xác và tận tâm.

Luật sư Nguyễn Duy Anh

Tôi là Luật sư Nguyễn Duy Anh

Email: anh@apluslaw.vn

Phone: 0939698142

Website: https://apluslaw.vn/nguyen-duy-anh.html

Số thẻ Luật sư: 10674/LS

1. Học vấn:

Cử nhân, Đại học Luật Tp.HCM, 2011.

Thạc sỹ Chính sách Công, Đại học Fulbright, 2021.

2. Kinh nghiệm làm việc:

Luật Trí Minh, văn phòng HCM từ 2011-2021:

• (2011-2013) _ chức vụ Chuyên viên tư vấn;
• (2013-2014) _ chức vụ Trưởng phòng doanh nghiệp;
• (2014-2021) _ chức vụ Phó Giám đốc.

Luật A+, văn phòng HCM từ 2021 – nay:

• (2021 – nay) _ chức vụ Giám đốc Luật A+