Tội vô ý gây thiệt hại nghiêm trọng đến tài sản theo Điều 180 Bộ luật Hình sự

Vô tình gây thiệt hại cho tài sản của người khác trị giá từ 100 triệu đồng trở lên có thể dẫn đến truy cứu trách nhiệm hình sự về tội vô ý gây thiệt hại nghiêm trọng đến tài sản theo Điều 180 Bộ luật Hình sự. Bài viết dưới đây của Luật A+ phân tích chi tiết cấu thành tội phạm, khung hình phạt, nghĩa vụ bồi thường và quy trình khởi tố để quý khách nắm rõ quyền lợi và trách nhiệm pháp lý của mình.

Cần phân biệt tội này với tội cố ý hủy hoại hoặc làm hư hỏng tài sản theo Điều 178 Bộ luật Hình sự. Điểm khác biệt cốt lõi nằm ở yếu tố chủ quan: người phạm tội theo Điều 178 nhận thức rõ hành vi của mình sẽ gây thiệt hại tài sản và mong muốn hoặc để mặc hậu quả đó xảy ra. Ngược lại, người phạm tội theo Điều 180 không mong muốn gây thiệt hại, hậu quả xảy ra hoàn toàn do sự bất cẩn hoặc thiếu thận trọng. Mức hình phạt theo Điều 178 cũng nặng hơn đáng kể so với Điều 180 vì tính nguy hiểm cao hơn.

Luật A+ thực thi vai trò Phòng pháp chế chuyên trách để xử lý khủng hoảng cho thân chủ qua 3 hành động cụ thể:

• Kiểm chứng lại giá trị định giá tài sản nhằm hạ khung hình phạt xuống mức thấp nhất.
• Thiết lập quy trình thương lượng bồi thường chuyên nghiệp để lấy văn bản bãi nại từ nạn nhân, đây là căn cứ pháp lý quan trọng nhất để hưởng án treo hoặc miễn trách nhiệm hình sự.
• Chứng minh yếu tố ngoại sai hoặc lỗi vô ý cẩu thả để loại bỏ các tình tiết tăng nặng từ cơ quan điều tra.

Để xác định một hành vi có cấu thành tội vô ý gây thiệt hại nghiêm trọng đến tài sản hay không, cần đánh giá đủ 4 yếu tố pháp lý sau. Thiếu bất kỳ yếu tố nào, hành vi có thể không bị truy cứu hình sự theo Điều 180.

Tội vô ý gây thiệt hại nghiêm trọng đến tài sản xâm phạm quyền sở hữu tài sản của nhà nước, cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và công dân được pháp luật bảo vệ.

Đối tượng tác động của tội phạm này là tài sản, bao gồm vật và tiền. Tài sản có thể thuộc sở hữu của cá nhân, hộ gia đình, tổ chức hoặc nhà nước, miễn là tài sản đó không phải của chính người gây thiệt hại. Pháp luật không phân biệt tài sản có giá trị lớn hay nhỏ về mặt cấu thành tội phạm, mà chỉ xem xét ngưỡng giá trị thiệt hại thực tế (từ 100 triệu đồng trở lên) để xác định có đủ yếu tố cấu thành tội phạm hay không.

Cần lưu ý rằng tài sản bị xâm phạm trong tội này không bao gồm tài sản của chính người gây thiệt hại. Nếu một người vô ý làm hỏng tài sản của chính mình thì không cấu thành tội phạm theo Điều 180, dù giá trị thiệt hại lớn đến đâu. Ngoài ra, tài sản phải tồn tại thực tế tại thời điểm xảy ra hành vi, không áp dụng với các trường hợp thiệt hại về lợi ích tương lai hoặc thiệt hại giả định.

Mặt khách quan của tội vô ý gây thiệt hại nghiêm trọng đến tài sản bao gồm 3 dấu hiệu bắt buộc cần chứng minh.

• Hành vi khách quan: Là các hành vi vô ý tác động lên tài sản của người khác dẫn đến hậu quả làm mất, làm hư hỏng, phá hủy hoặc làm giảm giá trị tài sản. Các hành vi này thường xảy ra do không tuân thủ hoặc tuân thủ không đúng, không đầy đủ những quy định của pháp luật hoặc các quy tắc sinh hoạt xã hội thông thường liên quan đến việc bảo vệ tài sản, như quy định về phòng cháy chữa cháy, quy tắc vận hành máy móc, quy định về bảo quản hàng hóa,…
• Hậu quả: Thiệt hại thực tế gây ra cho tài sản của người khác phải có giá trị từ 100.000.000 đồng trở lên. Giá trị thiệt hại được xác định thông qua kết quả định giá của Hội đồng định giá tài sản do cơ quan có thẩm quyền thành lập, không phải do các bên tự ước tính. Tội phạm được coi là hoàn thành từ thời điểm thiệt hại thực tế xảy ra và được xác định đạt ngưỡng 100 triệu đồng trở lên.
• Mối quan hệ nhân quả: Phải chứng minh được hành vi bất cẩn của người phạm tội là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến thiệt hại tài sản. Nếu thiệt hại xảy ra hoàn toàn do nguyên nhân khách quan bất khả kháng (thiên tai, sự kiện ngoài tầm kiểm soát) mà người đó không thể lường trước và ngăn chặn được, yếu tố lỗi có thể bị loại trừ và hành vi không cấu thành tội phạm.

Chủ thể của tội vô ý gây thiệt hại nghiêm trọng đến tài sản là chủ thể thường, tức là bất kỳ người nào từ đủ 16 tuổi trở lên có năng lực trách nhiệm hình sự theo quy định tại Điều 12 Bộ luật Hình sự. Pháp luật không yêu cầu người phạm tội phải có chức vụ, quyền hạn hay đặc điểm nhân thân đặc biệt nào.

Người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi không phải chịu trách nhiệm hình sự về tội này vì đây là tội phạm ít nghiêm trọng. Theo Điều 12 Bộ luật Hình sự, người trong độ tuổi này chỉ chịu trách nhiệm hình sự đối với tội phạm rất nghiêm trọng do cố ý hoặc tội đặc biệt nghiêm trọng.

Người không có năng lực trách nhiệm hình sự do mắc bệnh tâm thần hoặc bệnh khác làm mất khả năng nhận thức hoặc khả năng điều khiển hành vi tại thời điểm gây thiệt hại cũng không bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 21 Bộ luật Hình sự, nhưng vẫn phải bồi thường thiệt hại dân sự thông qua người giám hộ.

Ngoài trách nhiệm hình sự, người vô ý gây thiệt hại còn phải chịu trách nhiệm dân sự bồi thường toàn bộ thiệt hại gây ra. Theo Điều 584 Bộ luật Dân sự 2015, người nào do lỗi vô ý gây thiệt hại, vô ý hủy hoại tài sản của người khác thì phải bồi thường, trừ các trường hợp pháp luật có quy định khác.

8.2. Nếu đã bồi thường đủ tiền có còn bị xử lý hình sự không?

Vẫn có thể bị xử lý hình sự, nhưng việc bồi thường đầy đủ thiệt hại là tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự quan trọng theo điểm b khoản 1 Điều 51 Bộ luật Hình sự. Nếu là lần đầu phạm tội ít nghiêm trọng và đã khắc phục toàn bộ hậu quả, người phạm tội có thể được xem xét miễn trách nhiệm hình sự theo Điều 29 Bộ luật Hình sự hoặc được tuyên mức hình phạt thấp nhất của khung. Ngoài ra, việc được nạn nhân tha thứ và đồng ý không yêu cầu xử lý hình sự cũng là yếu tố Tòa án cân nhắc khi quyết định hình phạt.

8.3. Người dưới 16 tuổi có bị xử lý không?

Người dưới 16 tuổi vô ý gây thiệt hại nghiêm trọng đến tài sản không bị xử lý hình sự vì chưa đủ tuổi chịu trách nhiệm hình sự với tội phạm ít nghiêm trọng và nghiêm trọng theo Điều 12 Bộ luật Hình sự. Tuy nhiên, cha mẹ hoặc người giám hộ vẫn phải bồi thường toàn bộ thiệt hại theo Điều 599 Bộ luật Dân sự 2015. Nếu cha mẹ chứng minh được không có lỗi trong việc quản lý, giám sát thì người dưới 16 tuổi phải bồi thường bằng tài sản của chính mình (nếu có), phần thiếu mới do cha mẹ bồi thường.

8.4. Thời hiệu truy cứu 5 năm tính từ khi nào?

Thời hiệu 05 năm được tính từ ngày hành vi gây thiệt hại xảy ra, ví dụ ngày xảy ra vụ cháy, ngày xảy ra va chạm gây hư hỏng tài sản. Tuy nhiên có 2 trường hợp thời hiệu bị tính lại: nếu trong 5 năm đó người phạm tội thực hiện hành vi phạm tội mới có mức phạt tù trên 01 năm thì thời hiệu của tội cũ được tính lại từ ngày phạm tội mới; và nếu người phạm tội cố tình bỏ trốn và bị truy nã thì thời hiệu tính lại kể từ khi ra đầu thú hoặc bị bắt giữ.

8.5. Nếu bị tố cáo oan, làm thế nào?

Khi bị tố cáo oan về tội này, cần liên hệ ngay với luật sư để thực hiện các bước bảo vệ quyền lợi. Trước tiên cần thu thập chứng cứ chứng minh không có lỗi trong việc gây thiệt hại hoặc thiệt hại xảy ra do nguyên nhân khách quan không thể lường trước. Tiếp theo cần yêu cầu định giá lại tài sản bị thiệt hại qua Hội đồng định giá tài sản do cơ quan có thẩm quyền thành lập, vì đây là căn cứ quan trọng nhất để xác định có đủ ngưỡng 100 triệu đồng hay không. Nếu không đồng ý với quyết định khởi tố, người bị tố cáo có quyền khiếu nại quyết định khởi tố đến Viện kiểm sát nhân dân cùng cấp để kiểm sát tính hợp pháp của quyết định đó.

Như vậy, hành vi phạm tội vô ý gây thiệt hại nghiêm trọng đến tài sản của người khác từ 100 triệu đồng trở lên dù là vô ý thì người phạm tội vẫn phải chịu trách nhiệm. Biện pháp hiệu quả nhất để giảm nhẹ trách nhiệm là tích cực khắc phục hậu quả và bồi thường thiệt hại cho chủ sở hữu tài sản. Quý khách đang là nạn nhân hoặc bị can, bị cáo trong vụ án vô ý gây thiệt hại nghiêm trọng đến tài sản, hãy liên hệ ngay Luật A+ qua email: contact@apluslaw.vn hoặc qua sđt: 0899511010 để được hỗ trợ và tư vấn kịp thời.

Công Ty Luật TNHH A+ là phòng pháp chế của doanh nghiệp, đưa giải pháp và tư vấn kịp thời, toàn diện các lĩnh vực, mang lại hiệu quả, an toàn pháp lý cho doanh nghiệp.

• Địa chỉ: Phòng D39, tòa nhà Fosco, 40 Bà Huyện Thanh Quan, phường Xuân Hòa, TP.HCM, Việt Nam
• Điện thoại: 0899 51 1010
• Email: contact@apluslaw.vn

• Website: https://apluslaw.vn/