Tội lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân theo Điều 331 BLHS 

Lợi dụng các quyền tự do dân chủ để xâm phạm lợi ích Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân là hành vi nguy hiểm, đi ngược lại bản chất tốt đẹp của các quyền công dân. Theo Điều 331 Bộ luật Hình sự, những hành vi này sẽ bị xử lý nghiêm khắc. Để hiểu rõ hơn về tội danh này, các yếu tố cấu thành và khung hình phạt, mời bạn cùng Luật A+ tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.

1. Hành vi lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân được hiểu như thế nào?

Quyền tự do dân chủ là những quyền cơ bản của công dân, được Hiến pháp và pháp luật bảo vệ. Tuy nhiên, việc lợi dụng những quyền này để xâm phạm đến lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của các tổ chức, cá nhân lại là hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng.

Hiến pháp 2013, nền tảng pháp lý cao nhất của Việt Nam, đã khẳng định rõ ràng các quyền tự do dân chủ của công dân tại Điều 24 và 25:

• Quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo: Mọi người có quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo, dù theo hay không theo một tôn giáo nào. Các tôn giáo được đối xử bình đẳng trước pháp luật. Nhà nước có trách nhiệm tôn trọng và bảo hộ quyền tự do này, đồng thời nghiêm cấm mọi hành vi xâm phạm tự do tín ngưỡng, tôn giáo hoặc lợi dụng tín ngưỡng, tôn giáo để vi phạm pháp luật.
• Quyền tự do ngôn luận, báo chí, tiếp cận thông tin, hội họp, lập hội, biểu tình: Công dân được đảm bảo các quyền này. Việc thực hiện các quyền này phải tuân thủ quy định của pháp luật, nhằm đảm bảo không gây ảnh hưởng xấu đến lợi ích chung của Nhà nước, xã hội và các cá nhân khác.

Các quyền tự do dân chủ này là nền tảng cho một xã hội công bằng, văn minh. Tuy nhiên, việc thực hiện các quyền này luôn đi kèm với trách nhiệm, không được phép vượt qua giới hạn pháp luật để gây hại cho người khác hoặc trật tự xã hội.

Lợi dụng các quyền tự do dân chủ trong bối cảnh này được hiểu là hành vi sử dụng những quyền tự do được Hiến pháp và pháp luật bảo hộ (như tự do ngôn luận, tự do tín ngưỡng, hội họp…) một cách sai trái, vượt quá giới hạn cho phép, nhằm mục đích gây tổn hại đến:

• Lợi ích của Nhà nước: Các lợi ích liên quan đến an ninh quốc gia, trật tự công cộng, chính sách đối nội, đối ngoại, và sự ổn định của hệ thống chính trị.
• Quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức: Gây thiệt hại cho hoạt động của các cơ quan, đoàn thể, doanh nghiệp, hoặc các tổ chức xã hội khác.
• Quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân: Xâm phạm đến danh dự, nhân phẩm, uy tín, tài sản, hoặc các quyền cá nhân khác của công dân.

Hành vi “lợi dụng” ở đây hàm ý sự chủ đích dùng vỏ bọc của các quyền tự do để thực hiện mục đích xấu, thay vì thực hiện quyền một cách chính đáng.

Hành vi này có thể biểu hiện rất đa dạng và thường tinh vi, đặc biệt trong bối cảnh phát triển của công nghệ thông tin và mạng xã hội. Các biểu hiện cụ thể bao gồm:

• Xuyên tạc, bịa đặt thông tin:
  • Lợi dụng quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí để đăng tải, phát tán các thông tin sai sự thật, bịa đặt, vu khống, xuyên tạc lịch sử, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước.
  • Tạo dựng những câu chuyện không có thật nhằm bôi nhọ uy tín của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, cơ quan, tổ chức hoặc cá nhân.
• Kích động gây rối trật tự công cộng:
  • Lợi dụng quyền tự do hội họp, biểu tình để tổ chức, xúi giục, lôi kéo, kích động người khác tham gia biểu tình, tụ tập đông người trái pháp luật, gây mất an ninh trật tự, cản trở hoạt động bình thường của cơ quan, tổ chức.
  • Sử dụng mạng xã hội để kêu gọi, kích động gây bạo loạn, phá hoại tài sản.
• Phỉ báng, xúc phạm danh dự, nhân phẩm:
  • Sử dụng quyền tự do ngôn luận để công khai xúc phạm danh dự, nhân phẩm, bôi nhọ, phỉ báng người khác trên không gian mạng hoặc nơi công cộng.
  • Đăng tải hình ảnh, video cắt ghép, chỉnh sửa nhằm mục đích hạ thấp uy tín của cá nhân, tổ chức.
• Gây chia rẽ, phá hoại khối đại đoàn kết dân tộc:
  • Lợi dụng tự do tín ngưỡng, tôn giáo để truyền bá tư tưởng phản động, chia rẽ khối đại đoàn kết, gây thù hận giữa các dân tộc, các tôn giáo.
  • Thành lập các tổ chức, hội nhóm trá hình dưới danh nghĩa tôn giáo để hoạt động chống phá Nhà nước.
• Xâm phạm bí mật nhà nước, bí mật đời tư:
  • Lợi dụng quyền tiếp cận thông tin để thu thập, phát tán trái phép các thông tin thuộc bí mật nhà nước, bí mật công tác, hoặc bí mật đời tư của cá nhân.

Điểm mấu chốt của tội danh này là hành vi sử dụng một cách sai mục đích và vượt quá giới hạn của các quyền tự do được Hiến pháp bảo vệ, gây ra những thiệt hại thực tế hoặc nguy cơ gây thiệt hại cho lợi ích của Nhà nước, tổ chức hoặc cá nhân. Mức độ và hậu quả của hành vi sẽ quyết định việc bị xử phạt hành chính hay bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 331 Bộ luật Hình sự 2015.

2. Hình phạt Tội lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân theo Điều 331 BLHS 2015

Căn cứ Điều 331 Bộ luật Hình sự 2015 quy định tội lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân:

Điều 331. Tội lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân

1. Người nào lợi dụng các quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí, tự do tín ngưỡng, tôn giáo, tự do hội họp, lập hội và các quyền tự do dân chủ khác xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, thì bị phạt cảnh cáo, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm.

2. Phạm tội gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội, thì bị phạt tù từ 02 năm đến 07 năm.

Tội lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân theo Điều 331 Bộ luật Hình sự có khung hình phạt như sau:

– Khung hình phạt thứ nhất: Người nào lợi dụng các quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí, tự do tín ngưỡng, tôn giáo, tự do hội họp, lập hội và các quyền tự do dân chủ khác xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, thì bị phạt cảnh cáo, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm.

– Khung hình phạt thứ hai: Phạm tội gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội, thì bị phạt tù từ 02 năm đến 07 năm.

Dưới đây là bảng trình bày khung hình phạt đối với tội Lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân theo Điều 331 Bộ luật Hình sự 2015:

3. Cấu thành Tội lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân

Tội lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân được quy định tại Điều 331 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017). Đây là một trong các tội xâm phạm trật tự quản lý hành chính – nhóm tội ảnh hưởng trực tiếp đến tính ổn định và hiệu lực quản lý nhà nước trong lĩnh vực chính trị, xã hội.

* Chủ thể của tội phạm: Theo Điều 12 Bộ luật Hình sự 2015 (được sửa đổi bởi khoản 3 Điều 1 Luật sửa đổi, bổ sung Bộ luật Hình sự 2017):

• Độ tuổi chịu trách nhiệm hình sự: Người phạm tội phải từ đủ 16 tuổi trở lên.
• Năng lực trách nhiệm hình sự: Người thực hiện hành vi phải có năng lực nhận thức và điều khiển hành vi, tức có đầy đủ năng lực trách nhiệm hình sự theo quy định.

* Khách thể bị xâm phạm: Tội danh này xâm phạm đến lợi ích của Nhà nước và quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, cụ thể:

• Lợi ích của Nhà nước: Gồm các lĩnh vực chính trị, kinh tế, an ninh – quốc phòng, ngoại giao,…
• Quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân: Bao gồm cả quyền nhân thân (quyền được tôn trọng danh dự, nhân phẩm), quyền sở hữu tài sản, và các quyền tự do dân chủ như quyền tự do ngôn luận, tín ngưỡng, hội họp,…

* Mặt khách quan của tội phạm: Hành vi khách quan được thể hiện qua việc lợi dụng các quyền tự do dân chủ mà pháp luật cho phép – như tự do ngôn luận, báo chí, tín ngưỡng, hội họp,… – để xâm phạm lợi ích của Nhà nước, tổ chức, cá nhân.

Hậu quả của hành vi có thể là thiệt hại thực tế hoặc đe dọa gây ra thiệt hại về uy tín, trật tự xã hội, danh dự hoặc quyền lợi vật chất của các chủ thể liên quan.

* Mặt chủ quan của tội phạm: Người phạm tội thực hiện hành vi với lỗi cố ý. Họ nhận thức rõ hành vi của mình trái pháp luật, hiểu được hậu quả gây ra nhưng vẫn chủ động thực hiện, nhằm mục đích xâm phạm hoặc làm suy giảm uy tín, quyền lợi của Nhà nước và các tổ chức, cá nhân.

4. Tội chống người thi hành công vụ bị xử phạt hành chính thế nào? 

Hành vi lợi dụng các quyền tự do dân chủ, tự do tín ngưỡng, tôn giáo để tổ chức, thuê, xúi giục, lôi kéo, dụ dỗ, kích động người khác xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân nhưng chưa đủ mức để bị truy cứu trách nhiệm hình sự sẽ bị xử phạt hành chính.

Cụ thể, theo điểm c khoản 4 Điều 7 Nghị định 144/2021/NĐ-CP, người thực hiện hành vi này sẽ bị phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng.

Lưu ý quan trọng: Mức phạt tiền này áp dụng đối với cá nhân vi phạm. Nếu hành vi được thực hiện bởi một tổ chức, mức phạt tiền sẽ tăng gấp đôi, tức là từ 6.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng.

5. Bản án về Tội lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân

Một số vụ án tiêu biểu xét xử hành vi lợi dụng quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích Nhà nước theo Điều 331 Bộ luật Hình sự

– Bản án 13/2020/HS-ST ngày 07/09/2020 về tội lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức cá nhân.

Từ đầu tháng 11/2019 đến đầu tháng 02/2020, Nguyễn Hữu M đã sử dụng tài khoản Facebook cá nhân mang tên “Nguyễn Hữu M” (được lập từ năm 2012 và đăng ký bằng địa chỉ Gmail, truy cập qua điện thoại iPhone 6s) để thường xuyên đăng tải, chia sẻ, phát tán nhiều bài viết có nội dung sai sự thật, xuyên tạc, vu khống, xúc phạm danh dự và xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của lực lượng Công an, chính quyền thành phố Hà Nội và Bộ Y tế.

Cụ thể, Nguyễn Hữu M đã đăng tổng cộng 86 bài viết có nội dung xúc phạm uy tín, danh dự của các cơ quan chức năng nêu trên. Một số bài viết điển hình như: đăng hình ảnh xe chống bạo động của lực lượng Cảnh sát cơ động kèm chú thích kích động: “Bọn cướp đã tấn công, máu đã đổ ở V” – mang tính chất vu khống, kích động, gây hiểu nhầm nghiêm trọng trong dư luận xã hội.

– Bản án số 94/2019/HS-PT về tội lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.

Qua công tác theo dõi, kiểm soát hoạt động trên mạng xã hội, vào ngày 13/02/2019, lực lượng Công an quận S đã phát hiện tài khoản Facebook có tên “Quach Nguyen Anh K” sử dụng ảnh đại diện là lá cờ “ba sọc” – biểu tượng của chế độ Việt Nam Cộng hòa trước đây – kèm theo dòng trạng thái: “Hy vọng một ngày nào đó lá cờ này sẽ bay trên khắp đất nước Việt Nam”.

Sau khi tiến hành làm việc và kiểm tra tài khoản Facebook trên, cơ quan điều tra xác định chủ tài khoản là Quách Nguyễn Anh K. Ngoài việc sử dụng hình ảnh đại diện mang tính chất phản động, K còn đăng tải, chia sẻ bài viết, hình ảnh và bình luận trực tiếp trong các video livestream có nội dung xuyên tạc chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước, xúc phạm Đảng Cộng sản Việt Nam và Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Những hành vi này đã xâm phạm nghiêm trọng đến an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội và là căn cứ để xử lý theo quy định của pháp luật.

6. Luật sư hình sự tại Luật A+

Với đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm, giỏi, nhiệt huyết và tận tâm, Luật A+ tự hào là đơn vị hàng đầu tư vấn và giải quyết cho khách hàng các vấn đề về Hình sự. Tại Luật A+, chúng tôi cung cấp các dịch vụ sau:

• Tư vấn về quyền và nghĩa vụ của khách hàng trong vụ án Hình sự.
• Phân tích tình huống cụ thể để đánh giá khả năng bị truy tố và mức độ vi phạm, từ đó đưa ra lời khuyên về hướng xử lý.
• Hỗ trợ soạn thảo đơn khiếu nại, tố cáo hoặc các tài liệu cần thiết.
• Tham gia vào quá trình điều tra, thu thập chứng cứ và bảo vệ quyền lợi của khách hàng trong các buổi làm việc với cơ quan điều tra.
• Tìm ra các tình tiết giúp giảm nhẹ trách nhiệm hình sự nếu có, làm rõ các yếu tố có lợi để khách hàng được hưởng mức án thấp nhất hoặc miễn trách nhiệm hình sự dựa trên quy định của luật. 

• Đại diện khách hàng tham gia phiên tòa, bảo vệ quyền lợi và bào chữa cho khách hàng tại Tòa án.

Lý do chọn Luật A+:

Giỏi chuyên môn, nhiều kinh nghiệm

Đội ngũ luật sư của Luật A+ đều là các luật sư xuất sắc, nắm rõ các quy định pháp luật, hiểu cách vận hành của cơ quan tố tụng và cơ quan Đảng giám sát. Ngoài ra các luật sư A+ đã chinh chiến và dày dạn kinh nghiệm ở các vụ án hình sự.

Thấu hiểu

Luật sư A+ thấu hiểu nỗi sợ hãi và hoang mang của thân chủ khi đối diện với một tình huống có thể phải ở tù, có thể sẽ bị oan sai, mong muốn được hỗ trợ hết mức 24/7 từ chuyên môn đến sự an tâm tâm lý. Vì thế chúng tôi sẽ làm hết khả năng để đem lại sự an tâm và công bằng cho thân chủ, khách hàng.

Cam kết đến cùng

Hành trình giành được công bằng cho khách hàng có thể sẽ không thuận lợi và bằng phẳng. Hành trình đó có thể phải trải qua nhiều năm với nhiều cấp xét xử. Luật sư A+ cam kết sẽ đi cùng và bảo vệ khách hàng cho đến khi nào công lý, công bằng được thực hiện.

Tóm lại, hành vi lợi dụng các quyền tự do dân chủ để xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân là một tội phạm nghiêm trọng, không chỉ vi phạm pháp luật mà còn đi ngược lại bản chất tốt đẹp của các quyền tự do công dân. Việc hiểu rõ các quy định tại Điều 331 Bộ luật Hình sự là cần thiết để mỗi người dân thực hiện quyền của mình một cách đúng đắn, tránh những hậu quả pháp lý khôn lường.

Nếu bạn hoặc người thân đang gặp phải các vấn đề pháp lý phức tạp liên quan đến tội danh này hoặc bất kỳ vụ việc hình sự nào khác, việc tìm kiếm sự hỗ trợ từ luật sư là điều vô cùng quan trọng. Đội ngũ Luật sư A+ luôn sẵn sàng tư vấn, hỗ trợ bạn một cách nhanh chóng, chính xác và tận tâm. Hãy liên hệ ngay với chúng tôi qua email: contact@apluslaw.vn hoặc qua số điện thoại: 0899511010 để được hỗ trợ kịp thời.

Luật sư Nguyễn Duy Anh

Tôi là Luật sư Nguyễn Duy Anh

Email: anh@apluslaw.vn

Phone: 0939698142

Website: https://apluslaw.vn/nguyen-duy-anh.html

Số thẻ Luật sư: 10674/LS

1. Học vấn:

Cử nhân, Đại học Luật Tp.HCM, 2011.

Thạc sỹ Chính sách Công, Đại học Fulbright, 2021.

2. Kinh nghiệm làm việc:

Luật Trí Minh, văn phòng HCM từ 2011-2021:

• (2011-2013) _ chức vụ Chuyên viên tư vấn;
• (2013-2014) _ chức vụ Trưởng phòng doanh nghiệp;
• (2014-2021) _ chức vụ Phó Giám đốc.

Luật A+, văn phòng HCM từ 2021 – nay:

• (2021 – nay) _ chức vụ Giám đốc Luật A+