Tội lợi dụng ảnh hưởng đối với người có chức vụ quyền hạn để trục lợi theo Điều 366 BLHS

Lợi dụng ảnh hưởng đối với người có chức vụ, quyền hạn để trục lợi là hành vi tham nhũng tinh vi, khi cá nhân không có chức vụ lại dùng các mối quan hệ để tác động lên người có quyền lực, nhằm thu lợi bất chính. Tội danh này phản ánh sự tha hóa lan rộng, làm suy yếu nghiêm trọng công bằng xã hội và niềm tin công chúng. Để hiểu rõ hơn về định nghĩa, các yếu tố cấu thành và khung hình phạt của Tội lợi dụng ảnh hưởng đối với người có chức vụ, quyền hạn để trục lợi, mời bạn cùng Luật A+ tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.

1. Tội lợi dụng ảnh hưởng đối với người có chức vụ quyền hạn để trục lợi được hiểu thế nào? 

Tội lợi dụng ảnh hưởng đối với người có chức vụ, quyền hạn để trục lợi là hành vi dựa vào mối quan hệ cá nhân, uy tín hoặc vị trí xã hội của bản thân để tác động, can thiệp, gợi ý hoặc tạo niềm tin rằng mình có thể chi phối người có chức vụ, quyền hạn nhằm nhận tiền, tài sản hoặc lợi ích khác vì mục đích vụ lợi.

Theo khoản 2 Điều 3 Luật Phòng, chống tham nhũng 2018, người có chức vụ, quyền hạn được hiểu là người được giao thực hiện nhiệm vụ, công vụ nhất định và có quyền hạn nhất định trong khi thực hiện nhiệm vụ, công vụ đó, bao gồm:

• Cán bộ, công chức, viên chức;
• Sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân, viên chức quốc phòng trong Quân đội nhân dân; sĩ quan, hạ sĩ quan nghiệp vụ, công nhân công an trong Công an nhân dân;
• Người đại diện phần vốn nhà nước tại doanh nghiệp;
• Người giữ chức danh, chức vụ quản lý trong doanh nghiệp, tổ chức;
• Những người khác được giao thực hiện nhiệm vụ, công vụ và có quyền hạn trong khi thực hiện nhiệm vụ, công vụ đó.

Việc xác định đúng đối tượng có chức vụ, quyền hạn là điều kiện tiên quyết để làm rõ mức độ lợi dụng ảnh hưởng, từ đó xác định rõ hành vi có cấu thành tội phạm hay không.

Người phạm tội không trực tiếp có thẩm quyền, nhưng thông qua ảnh hưởng cá nhân, quan hệ thân thiết, hoặc uy tín xã hội, họ đã dùng vị thế đó như một công cụ để nhận hoặc hứa hẹn nhận lợi ích. Hành vi có thể biểu hiện bằng nhiều cách:

• Nhận tiền, quà, tài sản hoặc lợi ích từ người có nhu cầu được giúp đỡ.
• Cam kết sẽ “nhờ” người có chức vụ giải quyết công việc, hợp thức hóa hồ sơ, ưu tiên tuyển dụng, hoặc bỏ qua sai phạm…
• Gợi ý hoặc tạo điều kiện để người khác hiểu rằng mình có khả năng “chạy việc”, “chạy chức”, “chạy án”, “chạy tội”…

Hành vi này có thể xảy ra dù người có chức vụ, quyền hạn thật sự không tham gia vào quá trình giải quyết, hoặc bản thân người phạm tội không có đủ khả năng tác động thật sự. Chỉ cần người đó lợi dụng uy tín hoặc mối quan hệ nhằm trục lợi, là đã đủ yếu tố cấu thành tội phạm.

Tội danh này xâm phạm nghiêm trọng đến sự trong sạch, minh bạch của hoạt động công vụ, làm suy giảm niềm tin của người dân vào đội ngũ cán bộ và cơ quan công quyền. Hành vi tuy gián tiếp, nhưng tác động trực tiếp đến môi trường liêm chính trong khu vực công, góp phần tạo điều kiện cho tham nhũng phát sinh.

Việc xử lý nghiêm minh hành vi lợi dụng ảnh hưởng để trục lợi là cần thiết nhằm ngăn chặn các “vòi bạch tuộc trung gian” trong hoạt động công vụ, đồng thời góp phần bảo vệ sự công bằng và kỷ cương trong quản lý nhà nước.

2. Hình phạt Tội lợi dụng ảnh hưởng đối với người có chức vụ quyền hạn để trục lợi theo Điều 366 BLHS 2015

Tội lợi dụng ảnh hưởng đối với người có chức vụ, quyền hạn để trục lợi được quy định theo Điều 366 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi 2017) như sau:

Điều 366. Tội lợi dụng ảnh hưởng đối với người có chức vụ quyền hạn để trục lợi

1. Người nào trực tiếp hoặc qua trung gian nhận bất kỳ lợi ích nào sau đây để dùng ảnh hưởng của mình thúc đẩy người có chức vụ, quyền hạn làm hoặc không làm một việc thuộc trách nhiệm của họ hoặc làm một việc không được phép làm, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm:

a) Tiền, tài sản hoặc lợi ích vật chất khác trị giá từ 2.000.000 đồng đến dưới 100.000.000 đồng;

b) Lợi ích phi vật chất.”.

2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 02 năm đến 07 năm:

a) Phạm tội 02 lần trở lên;

b) Tiền, tài sản hoặc lợi ích vật chất khác trị giá từ 100.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng;

c) Tái phạm nguy hiểm.

3. Phạm tội trong trường hợp tiền, tài sản hoặc lợi ích vật chất khác trị giá 500.000.000 đồng trở lên, thì bị phạt tù từ 05 năm đến 10 năm.

4. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng.

Theo Điều 366 Bộ luật Hình sự 2015 quy định Tội lợi dụng ảnh hưởng đối với người có chức vụ quyền hạn để trục lợi bị truy cứu trách nhiệm hình sự trong trường hợp sau đây:

* Khung hình phạt thứ nhất:  Người nào trực tiếp hoặc qua trung gian nhận bất kỳ lợi ích nào sau đây để dùng ảnh hưởng của mình thúc đẩy người có chức vụ, quyền hạn làm hoặc không làm một việc thuộc trách nhiệm của họ hoặc làm một việc không được phép làm, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm: 

– Tiền, tài sản hoặc lợi ích vật chất khác trị giá từ 2.000.000 đồng đến dưới 100.000.000 đồng;

– Lợi ích phi vật chất.

* Khung hình phạt thứ hai: Phạt tù từ 02 năm đến 07 năm, đối với phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây:

– Phạm tội 02 lần trở lên;

– Tiền, tài sản hoặc lợi ích vật chất khác trị giá từ 100.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng;

– Tái phạm nguy hiểm.

* Khung hình phạt thứ ba: Phạm tội trong trường hợp tiền, tài sản hoặc lợi ích vật chất khác trị giá 500.000.000 đồng trở lên, thì bị phạt tù từ 05 năm đến 10 năm.

Đồng thời, người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng.

Dưới đây là bảng khung hình phạt của Tội lợi dụng ảnh hưởng đối với người có chức vụ quyền hạn để trục lợi theo quy định tại Điều 366 Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017:

Từ bảng trên có thể thấy, tội lợi dụng ảnh hưởng đối với người có chức vụ, quyền hạn để trục lợi là hành vi nguy hiểm cho xã hội, không chỉ vi phạm đạo đức công vụ mà còn làm suy giảm niềm tin của nhân dân vào bộ máy Nhà nước. Do đó, việc xử lý nghiêm minh theo từng mức độ vi phạm là cần thiết nhằm đảm bảo tính răn đe, phòng ngừa và giữ vững kỷ cương pháp luật trong hoạt động công vụ và phòng, chống tham nhũng.

3. Cấu thành Tội lợi dụng ảnh hưởng đối với người có chức vụ quyền hạn để trục lợi

Trong thực tế, không phải mọi hành vi trục lợi đều được thực hiện trực tiếp bởi người có chức vụ, quyền hạn. Có những trường hợp người phạm tội không giữ chức vụ nhưng lại có mối quan hệ thân cận, ảnh hưởng đến người có quyền lực và lợi dụng chính mối quan hệ đó để mưu cầu lợi ích cá nhân. Bộ luật Hình sự đã kịp thời ghi nhận và xử lý loại hành vi này tại Điều 366. Cụ thể, các yếu tố cấu thành tội phạm được thể hiện như sau:

* Chủ thể của tội phạm: Người thực hiện hành vi phạm tội này không cần phải là người có chức vụ, quyền hạn, cũng không nhất thiết phải lợi dụng chính chức vụ, quyền hạn của mình. Điều kiện duy nhất là người đó có ảnh hưởng nhất định đến người có chức vụ, quyền hạn và lợi dụng ảnh hưởng đó để trục lợi.
Chủ thể phải từ đủ 16 tuổi trở lên và có năng lực trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ luật Hình sự. Trường hợp người thực hiện hành vi phạm tội đang mắc bệnh tâm thần hoặc bệnh khác làm mất khả năng nhận thức, điều khiển hành vi, thì không phải chịu trách nhiệm hình sự (Điều 21 BLHS 2015).

* Mặt khách quan của tội phạm: Tội phạm được cấu thành bởi hai hành vi song song:

– Hành vi nhận lợi ích: Người phạm tội trực tiếp hoặc thông qua trung gian nhận tiền, tài sản, lợi ích vật chất hoặc lợi ích phi vật chất từ người khác. Việc nhận có thể vì đã, đang hoặc sẽ dùng ảnh hưởng của mình can thiệp, thúc đẩy người có chức vụ, quyền hạn làm hoặc không làm một việc thuộc trách nhiệm hoặc không được phép làm.
– Hành vi dùng ảnh hưởng thúc đẩy người có chức vụ, quyền hạn: Lợi dụng mối quan hệ với người có chức vụ, quyền hạn để tác động, chi phối, yêu cầu, khiến họ thực hiện hành vi theo mong muốn của người đã đưa lợi ích. Hành vi này có thể thể hiện qua lời nói trực tiếp, thư tay, điện thoại, nhờ người khác truyền đạt,..

Tội phạm hoàn thành khi người phạm tội đã nhận được lợi ích có giá trị từ 2.000.000 đồng trở lên, hoặc là lợi ích phi vật chất, không cần phụ thuộc vào việc người có chức vụ, quyền hạn có làm theo yêu cầu hay không.

* Khách thể của tội phạm: Tội phạm này xâm phạm đến hoạt động đúng đắn, minh bạch của cơ quan Nhà nước, tổ chức chính trị – xã hội. Nó làm suy yếu niềm tin của nhân dân vào chế độ, làm thoái hóa cán bộ, công chức và môi trường công vụ.

* Mặt chủ quan của tội phạm: Người phạm tội thực hiện hành vi với lỗi cố ý trực tiếp, nhằm trục lợi cá nhân. Họ nhận thức rõ hành vi của mình là sai trái, biết rõ hệ quả nhưng vẫn thực hiện để đạt được mục đích lợi ích cá nhân hoặc theo yêu cầu người đã đưa lợi ích.

Tội lợi dụng ảnh hưởng đối với người có chức vụ, quyền hạn để trục lợi là hành vi nguy hiểm, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự trong sạch của bộ máy Nhà nước. Việc quy định rõ ràng các yếu tố cấu thành tội này giúp tăng tính răn đe, ngăn ngừa hành vi lợi dụng quyền lực không chính thống vì mục đích vụ lợi.

4. Luật sư hình sự tại Luật A+

Với đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm, giỏi, nhiệt huyết và tận tâm, Luật A+ tự hào là đơn vị hàng đầu tư vấn và giải quyết cho khách hàng các vấn đề về Hình sự. Tại Luật A+, chúng tôi cung cấp các dịch vụ sau:

• Tư vấn về quyền và nghĩa vụ của khách hàng trong vụ án Hình sự.
• Phân tích tình huống cụ thể để đánh giá khả năng bị truy tố và mức độ vi phạm, từ đó đưa ra lời khuyên về hướng xử lý.
• Hỗ trợ soạn thảo đơn khiếu nại, tố cáo hoặc các tài liệu cần thiết.
• Tham gia vào quá trình điều tra, thu thập chứng cứ và bảo vệ quyền lợi của khách hàng trong các buổi làm việc với cơ quan điều tra.
• Tìm ra các tình tiết giúp giảm nhẹ trách nhiệm hình sự nếu có, làm rõ các yếu tố có lợi để khách hàng được hưởng mức án thấp nhất hoặc miễn trách nhiệm hình sự dựa trên quy định của luật. 

• Đại diện khách hàng tham gia phiên tòa, bảo vệ quyền lợi và bào chữa cho khách hàng tại Tòa án.

Lý do chọn Luật A+:

Giỏi chuyên môn, nhiều kinh nghiệm

Đội ngũ luật sư của Luật A+ đều là các luật sư xuất sắc, nắm rõ các quy định pháp luật, hiểu cách vận hành của cơ quan tố tụng và cơ quan Đảng giám sát. Ngoài ra các luật sư A+ đã chinh chiến và dày dạn kinh nghiệm ở các vụ án hình sự.

Thấu hiểu

Luật sư A+ thấu hiểu nỗi sợ hãi và hoang mang của thân chủ khi đối diện với một tình huống có thể phải ở tù, có thể sẽ bị oan sai, mong muốn được hỗ trợ hết mức 24/7 từ chuyên môn đến sự an tâm tâm lý. Vì thế chúng tôi sẽ làm hết khả năng để đem lại sự an tâm và công bằng cho thân chủ, khách hàng.

Cam kết đến cùng

Hành trình giành được công bằng cho khách hàng có thể sẽ không thuận lợi và bằng phẳng. Hành trình đó có thể phải trải qua nhiều năm với nhiều cấp xét xử. Luật sư A+ cam kết sẽ đi cùng và bảo vệ khách hàng cho đến khi nào công lý, công bằng được thực hiện.

Tóm lại, lợi dụng ảnh hưởng đối với người có chức vụ, quyền hạn để trục lợi là hành vi tham nhũng tinh vi, khi cá nhân dùng các mối quan hệ để tác động bất chính nhằm thu lợi. Đây là tội danh gây xói mòn niềm tin và sự công bằng xã hội, bị pháp luật nghiêm trị.

Nếu bạn đang vướng mắc pháp lý liên quan đến tội danh này hoặc các vấn đề hình sự phức tạp khác, Luật A+ sẵn sàng cung cấp giải pháp pháp lý tối ưu. Hãy liên hệ ngay với Luật sư A+ qua email: contact@apluslaw.vn hoặc qua sđt: 0899511010 để nhận được sự tư vấn và hỗ trợ pháp lý kịp thời.

Luật sư Nguyễn Duy Anh

Tôi là Luật sư Nguyễn Duy Anh

Email: anh@apluslaw.vn

Phone: 0939698142

Website: https://apluslaw.vn/nguyen-duy-anh.html

Số thẻ Luật sư: 10674/LS

1. Học vấn:

Cử nhân, Đại học Luật Tp.HCM, 2011.

Thạc sỹ Chính sách Công, Đại học Fulbright, 2021.

2. Kinh nghiệm làm việc:

Luật Trí Minh, văn phòng HCM từ 2011-2021:

• (2011-2013) _ chức vụ Chuyên viên tư vấn;
• (2013-2014) _ chức vụ Trưởng phòng doanh nghiệp;
• (2014-2021) _ chức vụ Phó Giám đốc.

Luật A+, văn phòng HCM từ 2021 – nay:

• (2021 – nay) _ chức vụ Giám đốc Luật A+