Tội làm sai lệch kết quả bầu cử, kết quả trưng cầu ý dân (cập nhật 2025)

Hành vi tác động làm sai lệch kết quả cuối cùng của cuộc bầu cử, trưng cầu dân ý khiến cho kết quả không đúng với thực tế sẽ bị truy cứu hình sự về Tội làm sai lệch kết quả bầu cử, kết quả trưng cầu ý dân theo Điều 161 Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi, bổ sung 2017. Bài viết sau, Luật A+ sẽ tập trung làm rõ những nội dung mới quan trọng về tội phạm này. 

1. Làm sai lệch kết quả bầu cử, kết quả trưng cầu ý dân là gì?

Làm sai lệch kết quả bầu cử, trưng cầu ý dân là hành vi lừa gạt, dụ dỗ để người khác bỏ phiếu cho mình hoặc dùng tiền để mua phiếu, kết quả bầu cử, mua chuộc người bầu cử. 

Xem ngay bài viết: Tội buộc công chức, viên chức thôi việc hoặc sa thải người lao động trái pháp luật

2. Hình phạt áp dụng đối với hành vi làm sai lệch kết quả bầu cử, trưng cầu ý dân 

Người nào có trách nhiệm trong việc tổ chức, giám sát việc bầu cử, tổ chức trưng cầu ý dân mà thực hiện các hành vi sau thì sẽ bị truy cứu hình sự về Tội làm sai lệch kết quả bầu cử, kết quả trưng cầu ý dân. Mức phạt tù được áp dụng theo các khung hình phạt quy định tại Điều 161 Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi, bổ sung 2017 (sau đây gọi tắt là Bộ luật Hình sự) như sau:

“Điều 161.Tội làm sai lệch kết quả bầu cử, kết quả trưng cầu ý dân

1. Người nào có trách nhiệm trong việc tổ chức, giám sát việc bầu cử, tổ chức trưng cầu ý dân mà giả mạo giấy tờ, gian lận phiếu hoặc dùng thủ đoạn khác để làm sai lệch kết quả bầu cử, kết quả trưng cầu ý dân, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm.

2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 01 năm đến 03 năm:

a) Có tổ chức;

b) Dẫn đến phải tổ chức lại việc bầu cử hoặc trưng cầu ý dân.

3. Người phạm tội còn có thể bị cấm đảm nhiệm chức vụ nhất định từ 01 năm đến 05 năm.”

Cùng Luật A+ tóm tắt các hình phạt trên qua bảng dưới đây:

Như vậy, người phạm tội này có thể bị phạt cải tạo không giam giữ hoặc phạt tù tùy vào tính chất, mức độ của hành vi phạm tội. 

3. Dấu hiệu pháp lý Tội làm sai lệch kết quả bầu cử, kết quả trưng cầu ý dân  

Để bạn đọc dễ hơn trong việc nhận biết Tội làm sai lệch kết quả bầu cử, kết quả trưng cầu dân ý, Luật A+ mời bạn cùng phân tích tội phạm này qua các dấu hiệu pháp lý sau:

3.1. Chủ thể

Người phạm tội này là chủ thể đặc biệt, phải là người có chức vụ, quyền hạn, trách nhiệm trong việc tổ chức, giám sát việc bầu cử, tổ chức trưng cầu ý dân mới có thể làm sai lệch kết quả bầu cử.  

Ví dụ: Chủ tịch, Phó chủ tịch Hội đồng bầu cử; Trưởng ban, Phó trưởng ban giám sát bầu cử; ủy viên Ủy ban bầu cử; nhân viên giúp việc trong ban bầu cử, tổ bầu cử… 

Đương nhiên đây phải là người từ đủ 16 tuổi trở lên và có đầy đủ năng lực trách nhiệm hình sự (năng lực nhận thức và năng lực làm chủ hành vi) theo quy định tại Điều 12 Bộ luật Hình sự.

Xem thêm: Tội xâm phạm quyền hội họp, lập hội của công dân

3.2. Khách thể

Hành vi làm sai lệch kết quả bầu cử bằng những thủ đoạn khác nhau làm cho kết quả cuối cùng của cuộc bầu cử không phản ánh đúng với thực tế khách quan, xâm phạm quyền bầu cử, ứng cử của công dân. 

3.3. Mặt khách quan

Mặt khách quan của tội phạm này được thể hiện qua các hành vi như:

Thứ nhất, hành vi giả mạo giấy tờ:

• Đây là hành vi làm phiếu bầu cử, phiếu trưng cầu ý dân giả hoặc dùng phiếu bầu cử, phiếu trưng cầu ý dân đã bị sửa chữa kết quả bầu cử trên các phiếu bầu, thêm hoặc bớt phiếu bầu cử với mục đích làm sai lệch kết quả bầu cử theo ý mình. 
• Ví dụ: anh K là Trưởng ban kiểm phiếu kết quả bầu cử Hội đồng nhân dân huyện T, anh K đã sửa chữa kết quả bầu cử trong biên bản kiểm phiếu để bà H không trúng cử, vì giữa bà H với K có mâu thuẫn.

Thứ hai, hành vi gian lận phiếu:

• Hành vi dối trá trong việc thêm, bớt phiếu bầu, dẫn đến kết quả bầu cử, kết quả trưng cầu ý dân không chính xác như: thay đổi số phiếu đã bầu cử như bớt của người này, tăng cho người kia, đưa phiếu giả vào…
• Ví dụ: Anh D là thành viên trong Ban kiểm phiếu vì không muốn cho ông L trúng cử nên đã rút bớt phiếu trúng cử của ông L trước khi bắt đầu kiểm phiếu.

Thứ ba, hành vi dùng thủ đoạn khác như:

• Thay thùng phiếu thật bằng thùng phiếu giả; lấy cắp biên bản kiểm phiếu, thay bằng biên bản kiểm phiếu khác theo ý đồ của người phạm tội.
• Mua chuộc, dụ dỗ, cưỡng ép… người có trách nhiệm trong việc tổ chức giám sát việc bầu cử để những người này thực hiện hành vi giả mạo giấy tờ hoặc gian lận phiếu bầu để làm sai lệch kết quả bầu cử.

Thứ tư, là hành vi phạm tội có tổ chức:

• Hành vi của nhiều người cố ý cùng bàn bạc, cấu kết chặt chẽ với nhau, vạch kế hoạch để thực hiện hành vi làm sai lệch kết quả bầu cử, kết quả trưng cầu ý dân, dưới sự điều khiển thống nhất của người cầm đầu. Đây là trường hợp phạm tội có đồng phạm. 

Thứ năm, hành vi phạm tội dẫn đến phải tổ chức lại việc bầu cử hoặc trưng cầu ý dân: 

• Đây là trường hợp hành vi phạm tội của người phạm tội đã làm cho tình hình phức tạp nên ngày bầu cử không diễn ra đúng kế hoạch; kết quả bầu cử không minh bạch, không chọn được những người có đủ phẩm chất và năng lực; nhân dân không tin tưởng vào kết quả bầu cử nên phải bầu cử lại lần hai dẫn đến sự tốn kém và ảnh hưởng đến vấn đề chính trị.

Lưu ý: 

• Hậu quả không phải là dấu hiệu bắt buộc cấu thành tội phạm này. 
• Chỉ cần người phạm tội đã có hành vi giả mạo giấy tờ, gian lận phiếu bầu hoặc dùng thủ đoạn khác để làm sai lệch kết quả bầu cử là tội phạm đã hoàn thành. 

3.4. Mặt chủ quan

Chủ thể thực hiện hành vi phạm tội với lỗi cố ý (có thể là lỗi cố ý trực tiếp hoặc lỗi cố ý gián tiếp). Tức là người phạm tội nhận thức rõ hành vi làm sai lệch kết quả bầu cử là trái pháp luật, thấy trước được hậu quả của hành vi đó và mong muốn hậu quả xảy ra hoặc nhận thức rõ hành vi của mình là trái pháp luật, thấy trước hậu quả của hành vi đó có thể xảy ra, tuy không mong muốn nhưng vẫn có ý thức để mặc cho hậu quả xảy ra.

Người phạm tội làm sai lệch kết quả bầu cử có nhiều động cơ khác nhau; động cơ không phải là dấu hiệu bắt buộc của tội phạm này, nên việc xác định động cơ phạm tội của người phạm tội chỉ có ý nghĩa trong việc quyết định hình phạt.

Mục đích của người phạm tội là mong muốn hoặc bỏ mặc kết quả bầu cử bị làm sai lệch. 

Tìm hiểu ngay: Tội xâm phạm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của người khác – Điều 164 BLHS

4. Những ai không thể được bầu cử để trở thành đại biểu?

Cử tri có quyền tham gia bầu cử để chọn ra đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân ba cấp (Thành phố; quận, huyện; phường, xã, thị trấn).

Tuy nhiên cần lưu ý trường hợp những người không được bầu cử, tức là những người không thể được ghi tên vào danh sách cử tri theo Điều 30 Luật bầu cử đại biểu quốc hội và hội đồng nhân dân 2015 bao gồm:

• Người đang bị tước quyền bầu cử theo bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật.
• Người bị kết án tử hình đang trong thời gian chờ thi hành án.
• Người đang chấp hành hình phạt tù mà không được hưởng án treo.
• Người mất năng lực hành vi dân sự.

Đây là những người không thể được bầu cử để trở thành đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân các cấp. 

5. Tố cáo hành vi làm sai lệch kết quả bầu cử, kết quả trưng cầu ý dân  

Theo quy định tại khoản 4 Điều 163 Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015 quy định về thẩm quyền điều tra: Cơ quan điều tra có thẩm quyền điều tra những vụ án hình sự mà tội phạm xảy ra trên địa phận của mình. Trường hợp tội phạm được thực hiện tại nhiều nơi khác nhau hoặc không xác định được địa điểm xảy ra tội phạm thì việc điều tra thuộc thẩm quyền của Cơ quan điều tra nơi phát hiện tội phạm, nơi bị can cư trú hoặc bị bắt.

Như vậy, thông thường nạn nhân có thể tố cáo hành vi làm sai lệch kết quả bầu cử, kết quả trưng cầu ý dân đến Công an quận/ huyện nơi gần nhất hoặc nơi xảy ra hành vi phạm tội, nơi người phạm tội cư trú hoặc bị bắt về tội phạm này để nhanh chóng được giải quyết.   

Tham khảo thêm: Tội xâm phạm quyền bình đẳng giới – Điều 165 Bộ luật Hình sự

6. Luật sư tư vấn về Tội làm sai lệch kết quả bầu cử, kết quả trưng cầu ý dân  

Với đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm, giỏi, nhiệt huyết và tận tâm, Luật A+ tự hào là đơn vị hàng đầu tư vấn và giải quyết các vấn đề hình sự, đặc biệt là Tội làm sai lệch kết quả bầu cử, kết quả trưng cầu dân ý. Bao gồm các dịch vụ sau:

• Tư vấn toàn diện các vấn đề pháp lý về tội phạm này theo Bộ luật Hình sự;
• Hỗ trợ thu thập và chuẩn bị chứng cứ;
• Soạn thảo hồ sơ khởi kiện trong trường hợp khởi kiện;
• Hỗ trợ đàm phán, hòa giải giữa các bên để giải quyết tranh chấp;
• Luật sư đại diện khách hàng làm việc với các cơ quan chức năng;
• Bào chữa cho bị can, bị cáo tại tòa án.

Lý do chọn Luật A+:

Giỏi chuyên môn, nhiều kinh nghiệm

Đội ngũ luật sư của Luật A+ đều là các luật sư xuất sắc, nắm rõ các quy định pháp luật, hiểu cách vận hành của cơ quan tố tụng và cơ quan Đảng giám sát. Ngoài ra các luật sư A+ đã chinh chiến và dày dạn kinh nghiệm ở các vụ án hình sự.

Thấu hiểu

Luật sư A+ thấu hiểu nỗi sợ hãi và hoang mang của thân chủ khi đối diện với một tình huống có thể phải ở tù, có thể sẽ bị oan sai, mong muốn được hỗ trợ hết mức 24/7 từ chuyên môn đến sự an tâm tâm lý. Vì thế chúng tôi sẽ làm hết khả năng để đem lại sự an tâm và công bằng cho thân chủ, khách hàng.

Cam kết đến cùng

Hành trình giành được công bằng cho khách hàng có thể sẽ không thuận lợi và bằng phẳng. Hành trình đó có thể phải trải qua nhiều năm với nhiều cấp xét xử. Luật sư A+ cam kết sẽ đi cùng và bảo vệ khách hàng cho đến khi nào công lý, công bằng được thực hiện.

Trường hợp nhiều cá nhân cùng lên kế hoạch để thực hiện hành vi phạm tội làm sai lệch kết quả bầu cử, kết quả trưng cầu ý dân có thể bị phạt tù lên đến 03 năm theo quy định tại Khoản 2 Điều 160 Bộ luật Hình sự. Nếu còn có bất kỳ thắc mắc nào liên quan đến vấn đề này, quý khách hàng vui lòng liên hệ luật sư A+ qua email: contact@apluslaw.vn hoặc qua sđt: 0899511010 để được hỗ trợ và tư vấn.

Luật sư Nguyễn Duy Anh

Tôi là Luật sư Nguyễn Duy Anh

Email: anh@apluslaw.vn

Phone: 0939698142

Website: https://apluslaw.vn/nguyen-duy-anh.html

Số thẻ Luật sư: 10674/LS

1. Học vấn:

Cử nhân, Đại học Luật Tp.HCM, 2011.

Thạc sỹ Chính sách Công, Đại học Fulbright, 2021.

2. Kinh nghiệm làm việc:

Luật Trí Minh, văn phòng HCM từ 2011-2021:

• (2011-2013) _ chức vụ Chuyên viên tư vấn;
• (2013-2014) _ chức vụ Trưởng phòng doanh nghiệp;
• (2014-2021) _ chức vụ Phó Giám đốc.

Luật A+, văn phòng HCM từ 2021 – nay:

• (2021 – nay) _ chức vụ Giám đốc Luật A+