Tội làm nhục đồng đội theo Điều 397 BLHS

Trong môi trường quân đội, nơi kỷ luật và tinh thần đồng đội là tối quan trọng, hành vi làm nhục đồng đội là điều không thể chấp nhận. Tội làm nhục đồng đội trực tiếp xâm phạm nghiêm trọng danh dự, nhân phẩm của quân nhân, phá vỡ sự đoàn kết và uy tín của quân đội. Hành vi này không chỉ gây tổn thương tinh thần sâu sắc cho người bị hại mà còn làm suy yếu tinh thần chiến đấu, ảnh hưởng tiêu cực đến kỷ luật chung và môi trường quân ngũ. Nó tạo ra sự chia rẽ, bất mãn và có thể dẫn đến những hệ lụy nghiêm trọng hơn trong đơn vị.

Chính vì vậy, Bộ luật Hình sự Việt Nam quy định rất rõ ràng và xử lý nghiêm khắc đối với Tội làm nhục đồng đội nhằm bảo vệ danh dự, nhân phẩm của quân nhân, duy trì kỷ luật thép và đảm bảo một môi trường quân đội lành mạnh, đoàn kết. Để hiểu rõ hơn về định nghĩa, các yếu tố cấu thành và khung hình phạt của tội danh này, mời bạn cùng Luật A+ tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.

1. Tội làm nhục đồng đội được hiểu thế nào? 

Tội làm nhục đồng đội là hành vi của quân nhân hoặc người đang phục vụ trong quân đội đã có hành vi xúc phạm nghiêm trọng đến danh dự, nhân phẩm của đồng đội – tức người có cùng nghĩa vụ, trách nhiệm trong cùng đơn vị, tổ chức quân đội – bằng lời nói, hành động hoặc hình thức khác, gây tổn thương về mặt tinh thần cho người bị xúc phạm.

Hành vi làm nhục đồng đội thường được thể hiện qua những hành động và lời nói cụ thể, mang tính xúc phạm rõ ràng đến danh dự, nhân phẩm của người bị hại.

• Hành vi làm nhục có thể thể hiện bằng lời lẽ sỉ nhục, lăng mạ, chửi bới thô tục, vu khống, bịa đặt thông tin gây tổn hại đến danh dự.
• Có thể là hành vi xâm phạm thể chất như ép buộc làm việc nhục nhã, đánh đập, làm mất phẩm giá (ví dụ: bắt quỳ, lột quần áo, quay clip tung lên mạng…).
• Người thực hiện hành vi thường cố ý, biết rõ hành vi đó xúc phạm danh dự, nhân phẩm đồng đội nhưng vẫn thực hiện.
• Người bị xúc phạm phải là đồng đội, tức người cùng đơn vị, cùng nhiệm vụ, đang trong môi trường quân ngũ hoặc phối thuộc chiến đấu theo quy định tại Điều 392 Bộ luật Hình sự.

Tội làm nhục đồng đội không chỉ xâm phạm đến nhân phẩm, danh dự cá nhân mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến tình đoàn kết nội bộ, kỷ luật quân đội – vốn là nền tảng tạo nên sức mạnh chiến đấu. Vì vậy, người có hành vi làm nhục đồng đội sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu gây hậu quả nghiêm trọng theo quy định của Bộ luật Hình sự Việt Nam (Điều 399 BLHS 2015, sửa đổi 2017).

2. Hình phạt Tội làm nhục đồng đội theo Điều 397 BLHS 2015

Theo quy định tại Điều 397 Bộ luật Hình sự 2015 thay thế bởi Điểm e Khoản 2 Điều 2 Luật sửa đổi Bộ luật Hình sự 2017 về Tội làm nhục đồng đội cụ thể như sau:

Điều 397. Tội làm nhục đồng đội

1. Người nào trong quan hệ công tác mà xúc phạm nghiêm trọng nhân phẩm, danh dự đồng đội, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm.

2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 02 năm đến 05 năm:

a) Là chỉ huy hoặc sỹ quan;

b) Đối với chỉ huy hoặc cấp trên;

c) Vì lý do công vụ của nạn nhân;

d) Trong khu vực có chiến sự;

đ) Phạm tội 02 lần trở lên;

e) Đối với 02 người trở lên;

g) Gây rối loạn tâm thần và hành vi của nạn nhân mà tỷ lệ tổn thương cơ thể 61% trở lên;

h) Làm nạn nhân tự sát.

Theo đó, Tội làm nhục đồng đội được định khung cụ thể như sau:

* Khung hình phạt thứ nhất: Người nào trong quan hệ công tác mà xúc phạm nghiêm trọng nhân phẩm, danh dự đồng đội, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm.

* Khung hình phạt thứ hai: Phạt tù từ 02 năm đến 05 năm, đối với phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây:

+ Là chỉ huy hoặc sỹ quan;

+ Đối với chỉ huy hoặc cấp trên; 

+ Vì lý do công vụ của nạn nhân; 

+ Trong khu vực có chiến sự;

+ Phạm tội 02 lần trở lên;

+ Đối với 02 người trở lên;

+ Gây rối loạn tâm thần và hành vi của nạn nhân mà tỷ lệ tổn thương cơ thể 61% trở lên

+  Làm nạn nhân tự sát.

Tội làm nhục đồng đội là hành vi nguy hiểm cho xã hội, không chỉ xâm phạm nghiêm trọng đến danh dự, nhân phẩm của quân nhân mà còn làm suy giảm tinh thần đoàn kết, kỷ luật trong quân đội. Nhằm bảo vệ mối quan hệ công tác và môi trường quân đội trong sạch, nghiêm minh, Bộ luật Hình sự đã quy định cụ thể các khung hình phạt đối với hành vi làm nhục đồng đội như sau:

Tội làm nhục đồng đội không chỉ vi phạm pháp luật mà còn phá vỡ mối quan hệ đoàn kết, gắn bó trong quân ngũ – một giá trị cốt lõi của Quân đội nhân dân Việt Nam. Vì vậy, tùy theo mức độ nghiêm trọng, người phạm tội sẽ bị xử lý nghiêm minh theo quy định pháp luật.

3. Cấu thành Tội làm nhục đồng đội

Trong môi trường quân đội – nơi kỷ luật, tinh thần đồng đội và danh dự cá nhân luôn được đặt lên hàng đầu – mọi hành vi xâm phạm đến nhân phẩm, danh dự của đồng chí, đồng đội đều bị xem là hành vi nghiêm trọng, làm tổn hại không chỉ đến cá nhân mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến sức chiến đấu và uy tín của đơn vị. Tội làm nhục đồng đội vì thế đã được Bộ luật Hình sự quy định rõ ràng nhằm bảo vệ môi trường quân ngũ trong sạch, nghiêm minh. Để hiểu rõ hơn về cấu thành của tội danh này, cần phân tích đầy đủ các dấu hiệu pháp lý sau:

* Chủ thể của tội phạm: Tội làm nhục đồng đội là tội phạm có chủ thể đặc biệt, bao gồm những người đang phục vụ trong quân đội hoặc được coi là quân nhân trong một số hoàn cảnh nhất định, cụ thể như:

• Quân nhân tại ngũ;
  
• Công nhân, viên chức quốc phòng;
  
• Quân nhân dự bị trong thời gian tập trung huấn luyện;
  
• Dân quân, tự vệ trong thời gian phối thuộc quân đội;
  
• Công dân được trưng tập vào phục vụ trong quân đội.
  

Người phạm tội phải có năng lực trách nhiệm hình sự và đủ tuổi chịu trách nhiệm hình sự theo quy định tại Điều 12 Bộ luật Hình sự. Người từ đủ 16 tuổi trở lên phải chịu trách nhiệm hình sự đối với tội danh này.

* Khách thể của tội phạm: Tội làm nhục đồng đội xâm phạm đến danh dự, nhân phẩm và quan hệ đồng chí, đồng đội trong quân đội nhân dân Việt Nam – một yếu tố cốt lõi thể hiện tính kỷ luật, tinh thần đoàn kết và bản chất cách mạng của quân đội.
Quan hệ đồng đội là mối quan hệ ngang hàng, không mang tính chỉ huy – phục tùng, mà thể hiện sự tôn trọng, tin tưởng và gắn bó giữa các quân nhân với nhau. Việc làm nhục đồng đội không chỉ tổn hại đến phẩm giá cá nhân mà còn ảnh hưởng tiêu cực đến tinh thần đoàn kết, sức mạnh chiến đấu và uy tín của đơn vị quân đội.

* Mặt khách quan của tội phạm: Hành vi phạm tội thể hiện ở việc người phạm tội đã xúc phạm nghiêm trọng danh dự, nhân phẩm của đồng đội trong phạm vi quan hệ công tác. Cụ thể:

• Làm nhục bằng lời nói: sử dụng ngôn ngữ thô tục, lăng mạ, chửi bới, cố ý hạ thấp nhân cách đối phương.
• Làm nhục bằng hành vi: thực hiện các hành vi như nhổ nước bọt, lột quần áo, ném vật bẩn lên người, đánh đập sỉ nhục…

Hành vi thường xảy ra nơi công cộng, hoặc trước mặt người khác nhằm tạo ra sự xấu hổ, nhục nhã cho nạn nhân. Tội phạm được coi là hoàn thành ngay từ thời điểm hành vi xúc phạm nghiêm trọng được thực hiện, không phụ thuộc vào việc có hậu quả xảy ra hay không.

* Mặt chủ quan của tội phạm: Người phạm tội thực hiện hành vi với lỗi cố ý trực tiếp – tức là nhận thức rõ hành vi của mình là xúc phạm danh dự, nhân phẩm của đồng đội và mong muốn điều đó xảy ra.
Thông thường, động cơ xuất phát từ mâu thuẫn cá nhân trong công tác, sự ganh ghét hoặc xúc phạm nhằm thỏa mãn cảm xúc cá nhân mà không lường trước tác động tiêu cực đến tinh thần chiến đấu và tổ chức đơn vị.

Tội làm nhục đồng đội không đơn thuần là hành vi xúc phạm cá nhân mà còn đe dọa đến kỷ cương, tình đoàn kết và sức mạnh nội tại của quân đội. Do đó, việc nhận diện đúng cấu thành tội phạm này là cơ sở quan trọng để xử lý nghiêm minh, bảo đảm môi trường quân đội trong sạch, kỷ luật và đoàn kết.

4. So sánh giữa Tội hành hung đồng đội (Điều 398) và Tội làm nhục đồng đội (Điều 397) BLHS 2015

Trong quân đội, việc duy trì kỷ luật, đoàn kết và tinh thần đồng đội là yếu tố cốt lõi để bảo đảm hoàn thành nhiệm vụ. Do đó, các hành vi xâm phạm danh dự, sức khỏe hoặc nhân phẩm giữa các quân nhân sẽ bị xử lý nghiêm khắc bằng chế tài hình sự. Dưới đây là bảng so sánh chi tiết hai tội phạm có liên quan chặt chẽ nhưng khác biệt về bản chất: Tội hành hung đồng đội và Tội làm nhục đồng đội:

Mặc dù Tội hành hung đồng đội và Tội làm nhục đồng đội đều xâm phạm nghiêm trọng đến quan hệ đồng đội trong quân ngũ, nhưng mỗi tội lại hướng đến đối tượng bị xâm hại khác nhau: một bên là sức khỏe, thân thể, một bên là danh dự, nhân phẩm. Việc phân biệt rạch ròi hai tội này không chỉ quan trọng trong xử lý đúng người, đúng tội mà còn góp phần gìn giữ kỷ luật, môi trường quân sự trong sạch và đoàn kết.

5. Luật sư hình sự tại Luật A+

Với đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm, giỏi, nhiệt huyết và tận tâm, Luật A+ tự hào là đơn vị hàng đầu tư vấn và giải quyết cho khách hàng các vấn đề về Hình sự. Tại Luật A+, chúng tôi cung cấp các dịch vụ sau:

• Tư vấn về quyền và nghĩa vụ của khách hàng trong vụ án Hình sự.
• Phân tích tình huống cụ thể để đánh giá khả năng bị truy tố và mức độ vi phạm, từ đó đưa ra lời khuyên về hướng xử lý.
• Hỗ trợ soạn thảo đơn khiếu nại, tố cáo hoặc các tài liệu cần thiết.
• Tham gia vào quá trình điều tra, thu thập chứng cứ và bảo vệ quyền lợi của khách hàng trong các buổi làm việc với cơ quan điều tra.
• Tìm ra các tình tiết giúp giảm nhẹ trách nhiệm hình sự nếu có, làm rõ các yếu tố có lợi để khách hàng được hưởng mức án thấp nhất hoặc miễn trách nhiệm hình sự dựa trên quy định của luật. 

• Đại diện khách hàng tham gia phiên tòa, bảo vệ quyền lợi và bào chữa cho khách hàng tại Tòa án.

Lý do chọn Luật A+:

Giỏi chuyên môn, nhiều kinh nghiệm

Đội ngũ luật sư của Luật A+ đều là các luật sư xuất sắc, nắm rõ các quy định pháp luật, hiểu cách vận hành của cơ quan tố tụng và cơ quan Đảng giám sát. Ngoài ra các luật sư A+ đã chinh chiến và dày dạn kinh nghiệm ở các vụ án hình sự.

Thấu hiểu

Luật sư A+ thấu hiểu nỗi sợ hãi và hoang mang của thân chủ khi đối diện với một tình huống có thể phải ở tù, có thể sẽ bị oan sai, mong muốn được hỗ trợ hết mức 24/7 từ chuyên môn đến sự an tâm tâm lý. Vì thế chúng tôi sẽ làm hết khả năng để đem lại sự an tâm và công bằng cho thân chủ, khách hàng.

Cam kết đến cùng

Hành trình giành được công bằng cho khách hàng có thể sẽ không thuận lợi và bằng phẳng. Hành trình đó có thể phải trải qua nhiều năm với nhiều cấp xét xử. Luật sư A+ cam kết sẽ đi cùng và bảo vệ khách hàng cho đến khi nào công lý, công bằng được thực hiện.

Tóm lại, tội làm nhục đồng đội là hành vi xâm phạm nghiêm trọng danh dự, nhân phẩm quân nhân, phá vỡ tinh thần đoàn kết và làm suy yếu uy tín quân đội. Việc pháp luật xử lý nghiêm khắc tội danh này khẳng định rõ tầm quan trọng của việc xây dựng môi trường quân ngũ lành mạnh, nơi mỗi quân nhân đều được tôn trọng và có thể cống hiến hết mình vì nhiệm vụ chung.

Nếu bạn đang đối mặt với các vấn đề pháp lý liên quan đến nghĩa vụ quân sự, đặc biệt là các tội danh về xâm phạm danh dự, nhân phẩm, việc tìm kiếm sự tư vấn chuyên nghiệp là điều vô cùng cần thiết để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp. Hãy liên hệ ngay với Luật sư A+ qua email: contact@apluslaw.vn hoặc qua sđt: 0899511010 để nhận được sự tư vấn và hỗ trợ pháp lý kịp thời.

Luật sư Nguyễn Duy Anh

Tôi là Luật sư Nguyễn Duy Anh

Email: anh@apluslaw.vn

Phone: 0939698142

Website: https://apluslaw.vn/nguyen-duy-anh.html

Số thẻ Luật sư: 10674/LS

1. Học vấn:

Cử nhân, Đại học Luật Tp.HCM, 2011.

Thạc sỹ Chính sách Công, Đại học Fulbright, 2021.

2. Kinh nghiệm làm việc:

Luật Trí Minh, văn phòng HCM từ 2011-2021:

• (2011-2013) _ chức vụ Chuyên viên tư vấn;
• (2013-2014) _ chức vụ Trưởng phòng doanh nghiệp;
• (2014-2021) _ chức vụ Phó Giám đốc.

Luật A+, văn phòng HCM từ 2021 – nay:

• (2021 – nay) _ chức vụ Giám đốc Luật A+