Tội hành hung đồng đội theo Điều 398 BLHS

Trong quân đội, nơi sức mạnh tập thể được xây dựng từ sự tin tưởng và tôn trọng, hành vi hành hung đồng đội là lằn ranh đỏ không thể vượt qua. Đây là hành động trực tiếp xâm phạm nghiêm trọng thân thể, sức khỏe, danh dự quân nhân, đồng thời giáng một đòn mạnh vào tinh thần đoàn kết và kỷ luật thép. Hành vi này không chỉ gây tổn hại cho người bị hại mà còn tạo ra môi trường căng thẳng, làm suy yếu nghiêm trọng khả năng chiến đấu và hoàn thành nhiệm vụ chung. Nó phản ánh sự coi thường kỷ cương và tiềm ẩn nguy cơ gây ra những hệ lụy khôn lường.

Chính vì vậy, Bộ luật Hình sự Việt Nam xử lý cực kỳ nghiêm khắc đối với Tội hành hung đồng đội nhằm bảo vệ an toàn, danh dự của mỗi quân nhân và duy trì một môi trường quân đội lành mạnh, đoàn kết, sẵn sàng chiến đấu. Để hiểu rõ hơn về định nghĩa, các yếu tố cấu thành và khung hình phạt của tội danh này, mời bạn cùng Luật A+ tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.

1. Tội hành hung đồng đội được hiểu thế nào? 

Tội hành hung đồng đội là hành vi của quân nhân cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại đến sức khỏe của đồng đội trong quan hệ công tác, nhưng không thuộc các trường hợp quy định tại Điều 134 Bộ luật Hình sự (tội cố ý gây thương tích thông thường).

Hành vi này thường xuất phát từ mâu thuẫn trong quá trình làm nhiệm vụ, phối hợp công tác hoặc khi giải quyết các tình huống phát sinh trong nội bộ đơn vị. Người phạm tội có thể dùng hành động như đánh, đấm, đâm, đá, xô xát… khiến đồng đội bị thương hoặc tổn hại sức khỏe. Đặc điểm cơ bản là hành vi xảy ra giữa những người được xem là “đồng đội” – tức cùng cấp bậc hoặc không có mối quan hệ chỉ huy – phục tùng trực tiếp, và diễn ra trong bối cảnh liên quan đến thực hiện nhiệm vụ quân sự.

Theo quy định tại Điều 398 Bộ luật Hình sự năm 2015, người có hành vi hành hung đồng đội có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự ngay cả khi mức độ thương tích không lớn, bởi tội danh này chú trọng vào tính đặc thù trong quan hệ quân nhân và kỷ luật quân đội.

Tóm lại, tội hành hung đồng đội là hành vi vi phạm kỷ luật quân đội, làm tổn hại đến sức khỏe, tình đoàn kết nội bộ, kỷ cương và bản chất truyền thống cách mạng của Quân đội nhân dân Việt Nam.

2. Hình phạt Tội hành hung đồng đội theo Điều 398 BLHS 2015

Theo Điều 398 Bộ luật Hình sự 2015, điểm v khoản 2 Điều 2 Luật sửa đổi Bộ luật Hình sự 2017 quy định về tội hành hung đồng đội như sau:

Điều 398. Tội hành hung đồng đội

1. Người nào trong quan hệ công tác mà cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của đồng đội mà không thuộc trường hợp quy định tại Điều 134 của Bộ luật này, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm.

2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 02 năm đến 07 năm:

a) Là chỉ huy hoặc sỹ quan;

b) Đối với chỉ huy hoặc cấp trên;

c) Vì lý do công vụ của nạn nhân;

d) Trong khu vực có chiến sự;

đ) Gây hậu quả nghiêm trọng, rất nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trọng.

Theo đó, Tội hành hung đồng đội được định khung cụ thể như sau:

* Khung hình phạt thứ nhất: Người nào trong quan hệ công tác mà cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của đồng đội mà không thuộc trường hợp quy định tại Điều 134 của Bộ luật này, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm.

* Khung hình phạt thứ hai: Phạt tù từ 02 năm đến 07 năm, đối với phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây:

+ Là chỉ huy hoặc sỹ quan;

+ Đối với chỉ huy hoặc cấp trên;

+ Vì lý do công vụ của nạn nhân;

+ Trong khu vực có chiến sự;

+ Gây hậu quả nghiêm trọng, rất nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trọng.

Tội hành hung đồng đội là hành vi cố ý gây thương tích hoặc tổn hại sức khỏe đối với đồng đội trong quan hệ công tác, qua đó xâm phạm nghiêm trọng đến danh dự, nhân phẩm, sức khỏe và mối quan hệ đoàn kết trong quân đội. Để xử lý nghiêm minh, pháp luật đã quy định các khung hình phạt cụ thể như sau:

Việc quy định cụ thể các khung hình phạt này không chỉ góp phần răn đe, phòng ngừa hành vi bạo lực trong nội bộ quân đội mà còn giữ gìn kỷ luật quân đội, củng cố tinh thần đoàn kết – một trong những giá trị cốt lõi tạo nên sức mạnh chiến đấu và bản chất cách mạng của Quân đội nhân dân Việt Nam.

3. Cấu thành Tội hành hung đồng đội

Để cấu thành Tội hành hung đồng đội theo quy định tại Điều 398 Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi bổ sung 2017, hành vi vi phạm cần thỏa mãn bốn yếu tố pháp lý cơ bản: chủ thể, khách thể, mặt khách quan và mặt chủ quan. Mỗi yếu tố đóng vai trò làm rõ bản chất và mức độ nguy hiểm của hành vi phạm tội trong môi trường quân đội – nơi kỷ luật và tinh thần đồng đội là nền tảng sống còn.

* Chủ thể của tội phạm: Chủ thể của Tội hành hung đồng đội là chủ thể đặc biệt, chỉ bao gồm những người đang phục vụ hoặc được huy động phục vụ trong lực lượng vũ trang nhân dân. Theo Điều 392 Bộ luật Hình sự, những người có thể trở thành chủ thể của tội này gồm:

• Quân nhân tại ngũ, công nhân, viên chức quốc phòng;
• Quân nhân dự bị trong thời gian tập trung huấn luyện;
• Dân quân, tự vệ trong thời gian phối thuộc với quân đội trong chiến đấu hoặc phục vụ chiến đấu;
• Công dân được trưng tập vào phục vụ trong quân đội.

Những đối tượng này không chỉ phải đáp ứng điều kiện đủ 16 tuổi và có năng lực trách nhiệm hình sự mà còn phải thuộc nhóm có quan hệ đồng đội trong quân đội. Theo Điều lệnh quản lý bộ đội, “đồng đội” không phân biệt cấp bậc, chức vụ, cùng hay không cùng biên chế trong một đơn vị – miễn có quan hệ công tác.

* Khách thể của tội phạm: Tội hành hung đồng đội xâm phạm trực tiếp đến mối quan hệ đồng chí, đồng đội – một yếu tố cốt lõi tạo nên tinh thần chiến đấu và bản chất cách mạng của Quân đội nhân dân Việt Nam. Đồng thời, hành vi này còn xâm hại đến tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm của quân nhân – những giá trị được pháp luật bảo vệ nghiêm ngặt.

Tình đồng đội trong quân đội không chỉ là tình cảm cá nhân mà còn là nguyên tắc tổ chức và tinh thần chiến đấu. Do đó, việc cố ý gây thương tích cho đồng đội không chỉ là vi phạm đạo đức mà còn là hành vi phản bội lại kỷ luật quân đội, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự đoàn kết, phối hợp và hiệu quả thực thi nhiệm vụ.

*  Mặt khách quan của tội phạm: Mặt khách quan được thể hiện qua hành vi cố ý gây thương tích hoặc tổn hại đến sức khỏe đồng đội trong quan hệ công tác. Hành vi này có thể thực hiện bằng nhiều cách như đấm, đá, đâm, chém, đốt cháy, đầu độc, v.v.

Điểm đặc trưng là hành vi phải xảy ra trong quan hệ công tác, tức là giữa các quân nhân đang cùng thực hiện nhiệm vụ – dù có thể thuộc các đơn vị khác nhau. Nếu cùng đơn vị thì người phạm tội có thể là chỉ huy, cấp trên hoặc cấp dưới của người bị hại.

Tội danh này không đồng nhất với Tội cố ý gây thương tích theo Điều 134, bởi tính chất và mức độ nguy hiểm thấp hơn. Cụ thể, mức độ tổn thương, phương tiện gây án hoặc đối tượng bị hại không rơi vào các tình tiết tăng nặng như quy định tại Điều 134.

Dù hậu quả về thương tích không phải là dấu hiệu bắt buộc, nhưng hành vi phải được xác định là có tác động trực tiếp đến thân thể, làm nạn nhân bị đau đớn về thể chất hoặc tinh thần. Tội được coi là hoàn thành kể từ khi hành vi hành hung xảy ra, không cần hậu quả thực tế.

* Mặt chủ quan của tội phạm: Người phạm tội thực hiện hành vi với lỗi cố ý trực tiếp. Họ biết rõ hành vi của mình sẽ gây tổn hại đến đồng đội – cả về thể chất lẫn tinh thần – và vẫn cố ý thực hiện. Đây là biểu hiện rõ nét của sự coi thường kỷ luật quân đội, vi phạm nguyên tắc đoàn kết nội bộ.

Tội hành hung đồng đội là hành vi nguy hiểm không chỉ ở mức độ tổn thương cá nhân mà còn đe dọa đến sự ổn định tổ chức, tinh thần đoàn kết và tính kỷ luật trong quân đội. Việc xác định rõ dấu hiệu pháp lý của tội phạm này là cơ sở quan trọng để áp dụng đúng người, đúng tội và đảm bảo công bằng trong xét xử. Đồng thời, việc xử lý nghiêm minh hành vi này cũng góp phần giữ vững bản chất cách mạng, truyền thống anh hùng và tinh thần kỷ luật sắt của Quân đội nhân dân Việt Nam.

4. So sánh giữa Tội hành hung đồng đội (Điều 398) và Tội làm nhục đồng đội (Điều 397) BLHS 2015

Trong quân đội, việc duy trì kỷ luật, đoàn kết và tinh thần đồng đội là yếu tố cốt lõi để bảo đảm hoàn thành nhiệm vụ. Do đó, các hành vi xâm phạm danh dự, sức khỏe hoặc nhân phẩm giữa các quân nhân sẽ bị xử lý nghiêm khắc bằng chế tài hình sự. Dưới đây là bảng so sánh chi tiết hai tội phạm có liên quan chặt chẽ nhưng khác biệt về bản chất: Tội hành hung đồng đội và Tội làm nhục đồng đội:

Mặc dù Tội hành hung đồng đội và Tội làm nhục đồng đội đều xâm phạm nghiêm trọng đến quan hệ đồng đội trong quân ngũ, nhưng mỗi tội lại hướng đến đối tượng bị xâm hại khác nhau: một bên là sức khỏe, thân thể, một bên là danh dự, nhân phẩm. Việc phân biệt rạch ròi hai tội này không chỉ quan trọng trong xử lý đúng người, đúng tội mà còn góp phần gìn giữ kỷ luật, môi trường quân sự trong sạch và đoàn kết.

5. Luật sư hình sự tại Luật A+

Với đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm, giỏi, nhiệt huyết và tận tâm, Luật A+ tự hào là đơn vị hàng đầu tư vấn và giải quyết cho khách hàng các vấn đề về Hình sự. Tại Luật A+, chúng tôi cung cấp các dịch vụ sau:

• Tư vấn về quyền và nghĩa vụ của khách hàng trong vụ án Hình sự.
• Phân tích tình huống cụ thể để đánh giá khả năng bị truy tố và mức độ vi phạm, từ đó đưa ra lời khuyên về hướng xử lý.
• Hỗ trợ soạn thảo đơn khiếu nại, tố cáo hoặc các tài liệu cần thiết.
• Tham gia vào quá trình điều tra, thu thập chứng cứ và bảo vệ quyền lợi của khách hàng trong các buổi làm việc với cơ quan điều tra.
• Tìm ra các tình tiết giúp giảm nhẹ trách nhiệm hình sự nếu có, làm rõ các yếu tố có lợi để khách hàng được hưởng mức án thấp nhất hoặc miễn trách nhiệm hình sự dựa trên quy định của luật. 

• Đại diện khách hàng tham gia phiên tòa, bảo vệ quyền lợi và bào chữa cho khách hàng tại Tòa án.

Lý do chọn Luật A+:

Giỏi chuyên môn, nhiều kinh nghiệm

Đội ngũ luật sư của Luật A+ đều là các luật sư xuất sắc, nắm rõ các quy định pháp luật, hiểu cách vận hành của cơ quan tố tụng và cơ quan Đảng giám sát. Ngoài ra các luật sư A+ đã chinh chiến và dày dạn kinh nghiệm ở các vụ án hình sự.

Thấu hiểu

Luật sư A+ thấu hiểu nỗi sợ hãi và hoang mang của thân chủ khi đối diện với một tình huống có thể phải ở tù, có thể sẽ bị oan sai, mong muốn được hỗ trợ hết mức 24/7 từ chuyên môn đến sự an tâm tâm lý. Vì thế chúng tôi sẽ làm hết khả năng để đem lại sự an tâm và công bằng cho thân chủ, khách hàng.

Cam kết đến cùng

Hành trình giành được công bằng cho khách hàng có thể sẽ không thuận lợi và bằng phẳng. Hành trình đó có thể phải trải qua nhiều năm với nhiều cấp xét xử. Luật sư A+ cam kết sẽ đi cùng và bảo vệ khách hàng cho đến khi nào công lý, công bằng được thực hiện.

Tóm lại, tội hành hung đồng đội là hành vi xâm phạm nghiêm trọng thân thể, danh dự quân nhân, trực tiếp phá vỡ tình đoàn kết và kỷ luật thép của quân đội. Pháp luật Việt Nam xử lý cực kỳ nghiêm khắc tội danh này để bảo vệ quyền lợi chính đáng của quân nhân, đồng thời duy trì một môi trường quân ngũ lành mạnh, đoàn kết, sẵn sàng chiến đấu.

Nếu bạn đang đối mặt với các vấn đề pháp lý liên quan đến quân đội, đặc biệt là các tình huống về hành hung đồng đội, việc tìm kiếm sự tư vấn chuyên nghiệp là điều cần thiết để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình. Hãy liên hệ ngay với Luật sư A+ qua email: contact@apluslaw.vn hoặc qua sđt: 0899511010 để nhận được sự tư vấn và hỗ trợ pháp lý kịp thời.

Luật sư Nguyễn Duy Anh

Tôi là Luật sư Nguyễn Duy Anh

Email: anh@apluslaw.vn

Phone: 0939698142

Website: https://apluslaw.vn/nguyen-duy-anh.html

Số thẻ Luật sư: 10674/LS

1. Học vấn:

Cử nhân, Đại học Luật Tp.HCM, 2011.

Thạc sỹ Chính sách Công, Đại học Fulbright, 2021.

2. Kinh nghiệm làm việc:

Luật Trí Minh, văn phòng HCM từ 2011-2021:

• (2011-2013) _ chức vụ Chuyên viên tư vấn;
• (2013-2014) _ chức vụ Trưởng phòng doanh nghiệp;
• (2014-2021) _ chức vụ Phó Giám đốc.

Luật A+, văn phòng HCM từ 2021 – nay:

• (2021 – nay) _ chức vụ Giám đốc Luật A+