Home » Tội đầu cơ theo Điều 196 Bộ luật Hình sự

Nội dung

Luật sư LS. Nguyễn Duy Anh

Ngày đăng 03/01/2025

Ngày cập nhật 30/07/2025

Tội đầu cơ theo Điều 196 Bộ luật Hình sự

Hành vi lợi dụng khó khăn kinh tế, thiên tai, dịch bệnh để đầu cơ, tích trữ hàng hóa để trục lợi bất chính có thể bị xử lý hình sự về Tội đầu cơ theo Bộ luật Hình sự với mức phạt lên đến 15 năm tù giam đối với cá nhân hoặc lên đến 09 tỷ đồng đối với pháp nhân. Cùng Luật A+ xem ngay các mức hình phạt đối với hành vi đầu cơ này nhé!

1. Đầu cơ là gì? Đầu cơ có phạm pháp không?

Đầu cơ là việc mua vào một số lượng lớn hàng hóa, tài sản hoặc cổ phiếu khi giá thấp, thị trường đang khan hiếm hàng hóa và bán ra với giá cao khi nhu cầu tiêu dùng tăng cao để kiếm lợi nhuận. Hành vi này thường dựa vào dự đoán về biến động giá cả trên thị trường nhưng không tạo ra giá trị thực tế cho nền kinh tế.

Điển hình là trong giai đoạn Covid-19, nhiều đại lý thuốc mua số lượng lớn khẩu trang giá rẻ, sau đó tích trữ và không bán ra khi thị trường khan hiếm. Khi nhu cầu tăng cao, họ bán lại với giá gấp nhiều lần, gây thiệt hại cho người dân và mất ổn định xã hội.

Đầu cơ là hành vi phạm pháp và sẽ bị xử lý theo pháp luật, nhẹ thì chỉ bị phạt hành chính, nặng có thể bị xử lý hình sự và bị cấm kinh doanh đối với tổ chức đầu cơ.

tội đầu cơ 01 — Thế nào là đầu cơ? Hành vi này có phải tội phạm?

2. Khung hình phạt Tội đầu cơ trong luật hình sự

Theo Điều 196 Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi, bổ sung 2017, cá nhân, tổ chức có hành vi đầu cơ, tích trữ hàng hóa sẽ bị xử lý về Tội đầu cơ như sau:

“Điều 196. Tội đầu cơ
1. Người nào lợi dụng tình hình khan hiếm hoặc tạo ra sự khan hiếm giả tạo trong tình hình thiên tai, dịch bệnh, chiến tranh hoặc tình hình khó khăn về kinh tế mua vét hàng hóa thuộc danh mục mặt hàng bình ổn giá hoặc thuộc danh mục hàng hóa được Nhà nước định giá nhằm bán lại để thu lợi bất chính thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 300.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm:
a) Hàng hóa trị giá từ 500.000.000 đồng đến dưới 1.500.000.000 đồng;
b) Thu lợi bất chính từ 100.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng.
2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tiền từ 300.000.000 đồng đến 1.500.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 03 năm đến 07 năm:
a) Có tổ chức;
b) Lợi dụng chức vụ, quyền hạn;
c) Lợi dụng danh nghĩa cơ quan, tổ chức;
d) Hàng hóa trị giá từ 1.500.000.000 đồng đến dưới 3.000.000.000 đồng;
đ) Thu lợi bất chính từ 500.000.000 đồng đến dưới 1.000.000.000 đồng;
e) Gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội.
3. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tiền từ 1.500.000.000 đồng đến 5.000.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 07 năm đến 15 năm:
a) Hàng hóa trị giá 3.000.000.000 đồng trở lên;
b) Thu lợi bất chính 1.000.000.000 đồng trở lên;
c) Tái phạm nguy hiểm.
4. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.
5. Pháp nhân thương mại phạm tội quy định tại Điều này, thì bị xử phạt như sau:
a) Phạm tội thuộc trường hợp quy định tại khoản 1 Điều này, thì bị phạt tiền từ 300.000.000 đồng đến 1.000.000.000 đồng;
b) Phạm tội thuộc một trong các trường hợp quy định tại các điểm a, d, đ và e khoản 2 Điều này, thì bị phạt tiền từ 1.000.000.000 đồng đến 4.000.000.000 đồng;
c) Phạm tội thuộc trường hợp quy định tại khoản 3 Điều này, thì bị phạt tiền từ 4.000.000.000 đồng đến 9.000.000.000 đồng;
d) Pháp nhân thương mại còn có thể bị phạt tiền từ 100.000.000 đồng đến 300.000.000 đồng, cấm kinh doanh, cấm hoạt động trong một số lĩnh vực nhất định hoặc cấm huy động vốn từ 01 năm đến 03 năm.”

luật sư hình sự — Gọi ngay luật sư A+ để được hỗ trợ và tư vấn kịp thời.

Bạn hoặc người thân đang vướng án hình sự? Hãy gọi gấp cho Luật sư để nhận được tư vấn phương án giải quyết kịp thời.

Tư vấn hoàn toàn miễn phí sau đó mới báo phí thuê luật sư để bạn dễ dàng quyết định!

Gọi ngay Luật sư - 0899511010

ZALO Luật sư - 0899511010

Bạn thấy Điều luật này quá dài và khó hiểu, hãy cùng Luật A+ xem ngay bảng hình phạt sau đây:

*Đối với cá nhân đầu cơ

Khung	Hình phạt	Hành vi
Khung 1	Phạt tiền từ 30 triệu đến 300 triệu đồng hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm	Đầu cơ thuộc một trong các trường hợp sau: Hàng hóa trị giá từ 500 triệu đồng đến dưới 1 tỷ 500 triệu đồng; Thu lợi bất chính từ 100 triệu đến dưới 500.000.000 đồng.
Khung 2	Phạt tiền từ 300 triệu đến 1 tỷ 500 triệu đồng hoặc phạt tù từ 03 năm đến 07 năm	Đầu cơ thuộc một trong các trường hợp sau: Có tổ chức; Lợi dụng chức vụ, quyền hạn; Lợi dụng danh nghĩa cơ quan, tổ chức; Hàng hóa trị giá từ 1 tỷ 500 triệu đến dưới 3 tỷ đồng; Thu lợi bất chính từ 500 triệu đến dưới 1 tỷ đồng; Gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội.
Khung 3	Phạt tiền từ 1 tỷ 500 triệu đến 5 tỷ đồng hoặc phạt tù từ 07 năm đến 15 năm	Đầu cơ thuộc một trong các trường hợp sau: Hàng hóa trị giá 3 tỷ đồng trở lên; Thu lợi bất chính 1 tỷ đồng trở lên; Tái phạm nguy hiểm.
Hình phạt bổ sung: phạt tiền từ 20 triệu đến 200 triệu đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.

*Đối với pháp nhân đầu cơ

Mức phạt	Hành vi
Mức 1: phạt tiền từ 300 triệu đến 01 tỷ đồng	Đầu cơ thuộc một trong các trường hợp sau: Hàng hóa trị giá từ 500 triệu đồng đến dưới 1 tỷ 500 triệu đồng; Thu lợi bất chính từ 100 triệu đến dưới 500.000.000 đồng.
Mức 2: phạt tiền từ 01 tỷ đến 04 tỷ đồng	Đầu cơ thuộc một trong các trường hợp sau: Có tổ chức; Hàng hóa trị giá từ 1 tỷ 500 triệu đến dưới 3 tỷ đồng; Thu lợi bất chính từ 500 triệu đến dưới 1 tỷ đồng; Gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội.
Mức 3: phạt tiền từ 04 tỷ đến 09 tỷ đồng	Đầu cơ thuộc một trong các trường hợp sau: Hàng hóa trị giá 3 tỷ đồng trở lên; Thu lợi bất chính 1 tỷ đồng trở lên; Tái phạm nguy hiểm.
Hình phạt bổ sung: phạt tiền từ 100 triệu đến 300 triệu đồng, cấm kinh doanh, cấm hoạt động trong một số lĩnh vực nhất định hoặc cấm huy động vốn từ 01 năm đến 03 năm.

Như vậy, Bộ luật Hình sự đã quy định rất chi tiết các mức xử phạt đối với hành vi đầu cơ, từ xử phạt hành chính đến phạt tù hoặc phạt tiền nặng tùy theo tính chất và mức độ vi phạm.

tội đầu cơ 02 — Đầu cơ hàng hóa giá trị lớn như vàng có thể bị truy cứu TNHS.

3. Đầu cơ hàng hóa bị phạt bao nhiêu tiền?

Hành vi đầu cơ hàng hóa sẽ bị phạt tiền với các mức phạt quy định tại Điều 31 Nghị định 98/2020/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 17/2022/NĐ-CP) như sau:

“Điều 31. Hành vi đầu cơ hàng hóa
1. Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với hành vi lợi dụng tình hình khan hiếm hàng hóa hoặc tạo ra sự khan hiếm hàng hóa giả tạo trên thị trường để mua vét, mua gom hàng hóa có giá trị từ 50.000.000 đồng đến dưới 100.000.000 đồng nhằm bán lại thu lợi bất chính thuộc một trong các trường hợp sau đây mà không bị truy cứu trách nhiệm hình sự:
a) Hàng hóa thuộc danh mục bình ổn giá hoặc danh mục nhà nước định giá theo quy định của pháp luật về giá;
b) Khi thị trường có biến động về cung cầu, giá cả hàng hóa do thiên tai, hỏa hoạn, dịch bệnh, chiến tranh hoặc diễn biến bất thường khác.
2. Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với hành vi vi phạm quy định tại khoản 1 Điều này trong trường hợp hàng hóa có giá trị từ 100.000.000 đồng đến dưới 200.000.000 đồng.
3. Phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng đối với hành vi vi phạm quy định tại khoản 1 Điều này trong trường hợp hàng hóa có giá trị từ 200.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng.
4. Phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 80.000.000 đồng đối với hành vi vi phạm quy định tại khoản 1 Điều này trong trường hợp hàng hóa có giá trị từ 500.000.000 đồng đến dưới 1.000.000.000 đồng.
5. Phạt tiền từ 80.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng đối với hành vi vi phạm quy định tại khoản 1 Điều này trong trường hợp hàng hóa có giá trị từ 1.000.000.000 đồng trở lên.”

Dưới đây là bảng tổng hợp các mức phạt tiền đối với hành vi đầu cơ hàng hóa dựa theo điều luật trên:

Mức phạt tiền	Hành vi
Mức 1: Phạt tiền từ 05 triệu đến 10 triệu đồng	Đầu cơ hàng hóa có giá trị từ 50 triệu đến dưới 100 triệu đồng thuộc một trong các trường hợp sau đây mà không bị truy cứu trách nhiệm hình sự: Hàng hóa thuộc danh mục bình ổn giá hoặc danh mục nhà nước định giá; Khi thị trường có biến động về cung cầu, giá cả hàng hóa do thiên tai, hỏa hoạn, dịch bệnh, chiến tranh hoặc diễn biến bất thường khác.
Mức 2: Phạt tiền từ 10 triệu đến 20 triệu đồng	Đầu cơ hàng hóa có giá trị từ 100 triệu đến dưới 200 triệu đồng.
Mức 3: Phạt tiền từ 20 triệu đến 50 triệu đồng	Đầu cơ hàng hóa có giá trị từ 200 triệu đến dưới 500 triệu đồng.
Mức 4: Phạt tiền từ 50 triệu đến 80 triệu đồng	Đầu cơ hàng hóa có giá trị từ 500 triệu đến dưới 1 tỷ đồng.
Mức 5: Phạt tiền từ 80 triệu đến 100 triệu đồng	Đầu cơ hàng hóa có giá trị từ 1 tỷ đồng trở lên.

tội đầu cơ 03 — Đầu cơ hàng hóa giá trị nhỏ, chưa đến mức xử lý hình sự thì chỉ bị phạt tiền.

4. Tố cáo Tội đầu cơ ở đâu?

Khi phát hiện và có bằng chứng về việc cá nhân, tổ chức có hành vi đầu cơ, tích trữ hàng hóa, bạn hãy tố cáo đến các cơ quan chức năng sau đây:

Công an xã/ phường hoặc quận/ huyện/ thị trấn nơi xảy ra vi phạm.
Gửi đơn đến Chi cục hoặc Tổng cục Quản lý Thị trường.
Báo cáo hành vi đầu cơ, tăng giá bất hợp lý Sở Công Thương.
Ủy ban Nhân dân xã/ phường hoặc quận/ huyện/ thị trấn.

Bạn cũng có thể gọi đến Tổng đài Quản lý Thị trường qua số 1900 888 655 để thông báo về hành vi phạm tội này.

5. Quy trình khởi tố Tội đầu cơ

Việc khởi tố vụ án hình sự về Tội đầu cơ hàng hóa sẽ được thực hiện theo trình tự quy định tại Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015 như sau:

Bước 1: Cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận tin báo, tố giác

Cơ quan điều tra tiếp nhận thông tin từ các nguồn như tố giác cá nhân, tin báo từ cơ quan, tổ chức, cá nhân, tin báo trên phương tiện thông tin đại chúng và kiến nghị khởi tố từ cơ quan nhà nước về hành vi đầu cơ. Mọi thông tin phải được tiếp nhận đầy đủ và giải quyết kịp thời.

Bước 2: Kiểm tra, xác minh các tin tức về tội phạm

Cơ quan có thẩm quyền tiến hành xác định dấu hiệu tội phạm từ các thông tin tiếp nhận. Thời hạn giải quyết thông tin là 20 ngày, có thể kéo dài tối đa 2 tháng đối với các trường hợp phức tạp.

Bước 3: Ra quyết định khởi tố hoặc không khởi tố vụ án hình sự

Sau khi đã tiến hành kiểm tra, xác minh nguồn tin về tội phạm đã xác định có dấu hiệu của tội phạm, các cơ quan có thẩm quyền khởi tố trong phạm vi trách nhiệm của mình ra quyết định khởi tố vụ án hình sự. Nếu không có căn cứ, có thể quyết định không khởi tố hoặc hủy bỏ quyết định khởi tố vụ án hình sự về Tội đầu cơ.

6. Luật sư tư vấn Tội đầu cơ

Viết riêng cho Tội sản xuất, buôn bán hàng giả là thuốc chữa bệnh, thuốc phòng bệnh

Với đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm, giỏi, nhiệt huyết và tận tâm, Luật A+ tự hào là đơn vị hàng đầu tư vấn và giải quyết cho khách hàng các vấn đề về Tội đầu cơ. Tại Luật A+, chúng tôi cung cấp các dịch vụ sau:

Tư vấn về Tội đầu cơ theo Bộ luật Hình sự, giải thích về quyền và nghĩa vụ của khách hàng trong vụ việc.
Phân tích tình huống cụ thể để đánh giá khả năng bị truy tố và mức độ vi phạm, từ đó đưa ra lời khuyên về hướng xử lý.
Hỗ trợ soạn thảo đơn khiếu nại, tố cáo hoặc các tài liệu cần thiết.
Tham gia vào quá trình điều tra, thu thập chứng cứ và bảo vệ quyền lợi của khách hàng trong các buổi làm việc với cơ quan điều tra.

Đại diện khách hàng tham gia phiên tòa, bảo vệ quyền lợi và bào chữa tại Tòa án.
Tìm ra các tình tiết giúp giảm nhẹ trách nhiệm hình sự nếu có, làm rõ các yếu tố có lợi để khách hàng được hưởng mức án thấp nhất hoặc miễn trách nhiệm hình sự dựa trên quy định của luật.

Tư vấn và hỗ trợ khách hàng xử lý khi bị phạt hành chính về hành vi đầu cơ.

Lý do chọn Luật A+:

Giỏi chuyên môn, nhiều kinh nghiệm

Đội ngũ luật sư của Luật A+ đều là các luật sư xuất sắc, nắm rõ các quy định pháp luật, hiểu cách vận hành của cơ quan tố tụng và cơ quan Đảng giám sát. Ngoài ra các luật sư A+ đã chinh chiến và dày dạn kinh nghiệm ở các vụ án hình sự.

Thấu hiểu

Luật sư A+ thấu hiểu nỗi sợ hãi và hoang mang của thân chủ khi đối diện với một tình huống có thể phải ở tù, có thể sẽ bị oan sai, mong muốn được hỗ trợ hết mức 24/7 từ chuyên môn đến sự an tâm tâm lý. Vì thế chúng tôi sẽ làm hết khả năng để đem lại sự an tâm và công bằng cho thân chủ, khách hàng.

Cam kết đến cùng

Hành trình giành được công bằng cho khách hàng có thể sẽ không thuận lợi và bằng phẳng. Hành trình đó có thể phải trải qua nhiều năm với nhiều cấp xét xử. Luật sư A+ cam kết sẽ đi cùng và bảo vệ khách hàng cho đến khi nào công lý, công bằng được thực hiện.

Đầu cơ là hành vi phạm pháp, sẽ bị phạt hành chính hoặc xử lý hình sự về Tội đầu cơ theo Điều 196 Bộ luật Hình sự. Bạn là bị can, bị cáo trong vụ án đầu cơ, hãy liên hệ ngay luật sư A+ qua email: contact@apluslaw.vn hoặc qua sđt: 0899511010 để được hỗ trợ và tư vấn kịp thời.