Home » Tội giết người do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng theo Điều 126 Bộ luật Hình sự

Nội dung

Luật sư LS. Nguyễn Duy Anh

Ngày đăng 28/03/2024

Ngày cập nhật 30/07/2025

Tội giết người do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng theo Điều 126 Bộ luật Hình sự

Nếu chống trả quá mức cần thiết, vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng đối với người có hành vi tấn công mình mà khiến người đó chết có thể bị truy cứu hình sự về Tội giết người do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng. Luật A+ mời bạn tìm hiểu chi tiết hơn về các quy định pháp luật cũng như là cách để tố cáo hành vi giết người này.

1. Giết người do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng là gì?

Giết người do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng là trường hợp một người có hành vi tự vệ, chống trả quá mức cần thiết, không phù hợp với tính chất và mức độ nguy hiểm mà người tấn công đã gây ra dẫn đến hậu quả là đã giết chết người tấn công.

tội giết người do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng hoặc do vượt quá mức cần thiết khi bắt giữ người phạm tội 01 — Giết người do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng thì có phạm tội?

Khái niệm này được Luật A+ giải thích dựa trên quy định tại khoản 2 Điều 22 Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi, bổ sung 2017 (sau đây gọi tắt là Bộ luật Hình sự) về vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng như sau:

“Điều 22. Phòng vệ chính đáng
2. Vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng là hành vi chống trả rõ ràng quá mức cần thiết, không phù hợp với tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi xâm hại.
Người có hành vi vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng phải chịu trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ luật này.”

Ví dụ: Một tên trộm đột nhập vào nhà khi anh A đang ngủ. Nghe lục đục, anh A tỉnh dậy đi ra kiểm tra thì bị tên trộm phát hiện và cầm dao dọa đâm nên vơ được bình hoa, anh A đã đập vào đầu tên trộm, sợ hắn tỉnh dậy nên A đập thêm phát nữa rồi bỏ chạy khỏi nhà la lớn cho hàng xóm. Khi mọi người quay lại, tên trộm đã tử vong do mất máu.

Xem thêm bài viết: Tội làm chết người trong khi thi hành công vụ có thể bị phạt lên đến 15 năm tù?

2. Khung hình phạt Tội giết người do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng

Người phạm tội giết người do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng theo Điều 126 Bộ luật Hình sự sẽ phải đối mặt với hình phạt cải tạo không giam giữ hoặc phạt tù như sau:

“Điều 126. Tội giết người do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng hoặc do vượt quá mức cần thiết khi bắt giữ người phạm tội
1. Người nào giết người trong trường hợp vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng hoặc trong trường hợp vượt quá mức cần thiết khi bắt giữ người phạm tội, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm.
2. Phạm tội đối với 02 người trở lên, thì bị phạt tù từ 02 năm đến 05 năm.”

Dựa vào quy định trên, Luật A+ tóm tắt lại các khung hình phạt đối với tội phạm này thành bảng sau:

Khung	Mức hình phạt	Hành vi
Khung 1	phạt cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm.	Khiến 01 người chết.
Khung 2	phạt tù từ 02 năm đến 05 năm.	Khiến từ 02 người trở lên chết.

tội giết người do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng hoặc do vượt quá mức cần thiết khi bắt giữ người phạm tội 02 — Phạm tội giết người do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng hoặc do vượt quá mức cần thiết khi bắt giữ người phạm tội bị xử phạt thế nào?

Như vậy, khi bắt giữ người phạm tội mà người nào đó đã có hành vi vượt quá các quy định về phòng vệ chính đáng hoặc mức cần thiết mà pháp luật cho phép làm dẫn đến cái chết của người phạm tội thì sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Xem thêm bài viết: Tội vô ý làm chết người theo Điều 128 Bộ luật Hình sự

3. Dấu hiệu pháp lý của Tội giết người do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng

Cùng luật sư A+ tìm hiểu các dấu hiệu giúp nhận diện tội phạm này qua một số yếu tố sau:

3.1. Chủ thể

Theo quy định tại Điều 12 Bộ luật Hình sự, người phạm tội giết người do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng hoặc do vượt quá mức cần thiết khi bắt giữ người phạm tội có thể là bất cứ ai (công dân Việt Nam, người nước ngoài hoặc người không quốc tịch) từ đủ 16 tuổi trở lên và có đầy đủ năng lực trách nhiệm hình sự (năng lực nhận thức và năng lực làm chủ hành vi).

3.2. Mặt khách quan

Mặt khách quan của tội phạm được thể hiện qua các hành vi sau:

Giết người do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng hoặc;
Giết người do vượt quá mức cần thiết khi bắt giữ người phạm tội.

Các hành vi này được xác không phù hợp với tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi mà nạn nhân đã gây ra cho người phạm tội, hậu quả là nạn nhân chết.

3.3. Khách thể

Hành vi của người phạm tội giết người do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng hoặc do vượt quá mức cần thiết khi bắt giữ người phạm tội đã xâm phạm trực tiếp đến quyền được sống của người phạm tội – quyền cơ bản của con người được pháp luật bảo vệ.

3.4. Mặt chủ quan

Người phạm tội thực hiện hành vi trên với lỗi cố ý (có thể là trực tiếp hoặc gián tiếp):

Lỗi cố ý trực tiếp: Người phạm tội thấy trước hậu quả của hành vi phòng vệ sẽ dẫn đến chết người, nhưng vì mong muốn hậu quả đó xảy ra nên đã thực hiện hành vi phạm tội.
Lỗi cố ý gián tiếp: Người phạm tội nhận thức được hành vi của mình có thể gây nguy hiểm đến tính mạng của người khác, thấy trước hậu quả chết người có thể xảy ra, nhưng để đạt được mục đích của mình nên đã có ý thức để mặc cho hậu quả xảy ra.

Xem thêm bài viết: Tội vô ý làm chết người do vi phạm quy tắc nghề nghiệp hoặc quy tắc hành chính

4. Phân biệt Tội giết người do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng và Tội giết người trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh

Có thể dễ dàng phân biệt tội giết người do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng và tội giết người trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh qua các tiêu chí sau:

Tiêu chí	Tội giết người do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng	Tội giết người trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh
Khái niệm	Là hành vi người phạm tội chống trả rõ ràng quá mức cần thiết, không phù hợp với tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi xâm hại mà nạn nhân đã gây ra cho người phạm tội.	Người phạm tội giết người trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh có nguyên nhân xuất phát từ phía người bị hại. Là một trong những tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự
Trạng thái kích động	Có thể bị kích động hoặc không bị kích động về tinh thần	Người phạm tội phải ở trạng thái bị kích động về tinh thần.
Đặc trưng	Phải là hành vi chống trả vượt quá mức cần thiết	Trạng thái tinh thần bị kích động mạnh là nhân tố chính làm giảm đi đáng kể khả năng tự chủ và điều khiển hành vi của mình chứ không phải mất hẳn khả năng đó và kết quả là hành vi phạm tội xảy ra
Các yếu tố cấu thành	Về phía nạn nhân: là người đang có hành vi xâm phạm đến các lợi ích của NN, của tổ chức, của cá nhân người phòng vệ hoặc của người khác. Hành vi xâm phạm này phải là hành vi có tính chất nguy hiểm đáng kể. Mức độ đáng kể ở đây là tuỳ thuộc vào tính chất quan trọng của quan hệ xã hội bị xâm phạm, Về phía người phòng vệ: gây thiệt hại tính mạng hoặc sức khỏe về cho người có hành vi xâm phạm. Hành vi chống trả vượt quá mức cần thiết: là việc phòng vệ chống trả quá mức cần thiết không phù hợp với tính chất và mức độ nguy hiểm của hành vi xâm hại thì hành vi đó đã vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng.	Trạng thái tinh thần của người phạm tội phải ở trạng thái bị kích động: là người không còn nhận thức đầy đủ về hành vi của mình như lúc bình thường, nhưng chưa mất hẳn khả năng nhận thức. Trạng thái này chỉ xảy ra trong chốc lát, sau đó tinh thần của họ trở lại bình thường như trước Phải có hành vi trái pháp luật của người bị hại hoặc người khác Hành vi trái pháp luật của người bị hại hoặc người khác phải là nguyên nhân làm cho người phạm tội bị kích động mạnh về tinh thần

5. Giết người do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng có được xem là tình tiết giảm nhẹ?

Theo quy định tại điểm c và điểm đ khoản 1 Điều 51 Bộ luật Hình sự thì trường hợp giết người do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng hoặc do vượt quá mức cần thiết khi bắt giữ người phạm tội thì người phạm tội có thể được xem xét là có tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự (giảm án phạt tù).

Ngoài ra, tại Điều 126 Bộ luật Hình sự 2015 cũng quy định về tội giết người do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng với mức phạt tù cho hành vi này nhẹ hơn so với tội giết người thông thường.

Như vậy, giết người do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng không chỉ được pháp luật thừa nhận mà còn được xem xét dưới góc độ giảm nhẹ hình phạt, nhấn mạnh đến hoàn cảnh đặc biệt mà người phạm tội phải đối mặt khi thực hiện hành vi này.

tội giết người do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng hoặc do vượt quá mức cần thiết khi bắt giữ người phạm tội 03 — Giết người do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng.

Xem thêm bài viết: Tội bức tử là gì? Theo quy định tại Điều 130 Bộ luật Hình sự 2015?

6. Tố cáo hành vi giết người do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng ở đâu?

Khi phát hiện ai đó có hành vi giết người do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng, bạn có thể nộp đơn tố cáo đến cơ quan công an để trình báo sự việc theo quy định tại Khoản 3 Điều 145 Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015:

“Điều 145. Trách nhiệm tiếp nhận và thẩm quyền giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố
3. Thẩm quyền giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố:
a) Cơ quan điều tra giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố theo thẩm quyền điều tra của mình;
b) Cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm theo thẩm quyền điều tra của mình;
c) Viện kiểm sát giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố trong trường hợp phát hiện Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra có vi phạm pháp luật nghiêm trọng trong hoạt động kiểm tra, xác minh tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố hoặc có dấu hiệu bỏ lọt tội phạm mà Viện kiểm sát đã yêu cầu bằng văn bản nhưng không được khắc phục.”

Bên cạnh đó, căn cứ Thông tư 126/2020/TT-BCA, lực lượng công an xã, phường, thị trấn vẫn có thẩm quyền tiếp nhận tin báo tố giác tội phạm.

Như vậy, để thuận cho việc tố giác tội phạm, nạn nhân có thể trình báo sự việc tại cơ quan công an xã/ phường/ thị trấn hoặc cơ quan công an quận/ huyện nơi gần nhất để sớm được giải quyết.

7. Luật sư tư vấn Tội giết người do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng

Với đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm, giỏi, nhiệt huyết và tận tâm, Luật A+ tự hào là đơn vị hàng đầu tư vấn và giải quyết các vấn đề hình sự bao gồm các dịch vụ sau:

Đánh giá các vấn đề pháp lý liên quan đến hình sự;
Tư vấn thu thập và chuẩn bị chứng cứ;
Soạn thảo hồ sơ khởi kiện trong trường hợp khởi kiện;
Luật sư bảo vệ tại tòa án.

Lý do chọn Luật A+:

Giỏi chuyên môn, nhiều kinh nghiệm

Đội ngũ luật sư của Luật A+ đều là các luật sư xuất sắc, nắm rõ các quy định pháp luật, hiểu cách vận hành của cơ quan tố tụng và cơ quan Đảng giám sát. Ngoài ra các luật sư A+ đã chinh chiến và dày dạn kinh nghiệm ở các vụ án hình sự.

Thấu hiểu

Luật sư A+ thấu hiểu nỗi sợ hãi và hoang mang của thân chủ khi đối diện với một tình huống có thể phải ở tù, có thể sẽ bị oan sai, mong muốn được hỗ trợ hết mức 24/7 từ chuyên môn đến sự an tâm tâm lý. Vì thế chúng tôi sẽ làm hết khả năng để đem lại sự an tâm và công bằng cho thân chủ, khách hàng.

Cam kết đến cùng

Hành trình giành được công bằng cho khách hàng có thể sẽ không thuận lợi và bằng phẳng. Hành trình đó có thể phải trải qua nhiều năm với nhiều cấp xét xử. Luật sư A+ cam kết sẽ đi cùng và bảo vệ khách hàng cho đến khi nào công lý, công bằng được thực hiện.

Giết người trong trường hợp phòng vệ chính đáng không được xem là tội phạm. Tuy nhiên, nếu hành vi giết người vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng hoặc vượt quá mức cần thiết khi bắt giữ người phạm tội thì sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Nếu còn có bất kỳ thắc mắc nào liên quan đến vấn đề này, quý khách hàng vui lòng liên hệ luật sư A+ qua email: contact@apluslaw.vn hoặc qua sđt: 0899511010 để được hỗ trợ và tư vấn.